Faiz oranı paritesi, bugün üzerinde anlaşılan vadeli kuru vadedeki bilinmeyen spot kurdan ayırır. Kur riski forward ile kapatılmış iki nakit akışını karşılaştırmak başka, yüksek faizli para taşımak başkadır. Önce paraları, tutarı ve vadeyi yazın. Perakende hesaptaki gecelik finansman, mevduat ve forward işleminin otomatik olarak aynısı değildir.

Faiz oranı paritesi neyi bağlar?

Örtülü faiz paritesi, CIP, benzer borçlanma/mevduat koşulları ve arbitrajsızlık varsayımlarıyla spot, forward ve faizi ilişkilendirir. Burada EUR/USD hem S hem F için EUR başına USD’dir. Basit yıllık faizler ve ortak yıl kesri T ile F = S × (1 + r_USD × T) / (1 + r_EUR × T). Kotasyonu ters çevirirseniz oran da ters döner. Yıllık oranı kullanırken T’yi atlamak, bir yıldan kısa vadeyi yanlış fiyatlar; bileşik oran başka sözleşme kuralı gerektirir.

Bir yıllık hayalî USD faizi yüzde 5, EUR faizi yüzde 1 ise F/S = 1,05 / 1,01 = 1,03960396; EUR vadeli primi yaklaşık yüzde 3,9604’tür. Faiz farkı dört yüzde puan diye prim tam yüzde 4 değildir. Vadeli prim sözleşmeyle kararlaştırılan değişimin fiyatıdır; gelecekteki spotun F’ye gelmesini zorunlu kılmaz. Vadeler, borç alma/verme erişimi ve giderler karşılaştırılabilir olmalıdır.

Yalnız anaparayı korumak faizi açıkta bırakır

Kaynağın ayrı modelinde bir yıllık 10.000 EUR mevduat tam 200 EUR faiz kazanır. Üzerinde anlaşılan F = 1,12 USD/EUR forward yalnız 10.000 EUR için yapılmıştır. Bu F önceki CIP hesabından türetilmiyor; bağımsız hayalî sözleşme fiyatıdır. Kalan 200 EUR vadedeki bilinmeyen spotla çevrilir. Anaparaya kur koruması yapmak, bütün vade tutarını korumaz.

Forward ile korunan anapara, açıkta kalan faizVadede 10.200 EUR var. Forward 10.000 EUR’yu kapsıyor; 200 EUR faiz spotta çevriliyor. Spot 1,05 ise 11.410 USD, 1,20 ise 11.440 USD. Tüm tutar forwardı 11.424 USD verir.Vadede: 10.000 + 200 = 10.200 EUR10.000 EUR × F200 EUR × spot= 11.200 USD= değişken tutarSpot 1,05: 11.200 + 210 = 11.410 USDSpot 1,20: 11.200 + 240 = 11.440 USDTümü: 10.200 EUR × F = 11.424 USDBurada yalnız tam tutarın geliri sabittir.
Turuncu dar bölüm gerçek vade tutarının 200 / 10.200 kısmıdır. Küçük görünse de spotta açık kalır; geniş mavi bölüm 10.000 EUR forwardıdır.

Spot 1,05’te 11.200 + 210 = 11.410 USD, 1,20’de 11.200 + 240 = 11.440 USD elde edilir. Tüm 10.200 EUR aynı F ile korunmuş olsa 11.424 USD sabit olurdu. Eksik korumanın farkı 200 × (spot − F): ilkinde −14, ikincide +16 USD. Aynı para ve tarihte tam 200 EUR faiz, tam sözleşme ifası; gider, vergi, karşı taraf riski ve erken fesih yok varsayılır. Sonuç sözleşmenin yalnız adına değil tutarına bağlıdır.

Örtülü versiyon: iki yolun nakit akışını eşitleyin

Ayrı bir yıllık modelde S = 1,10 USD/EUR, USD yüzde 5 ve EUR yüzde 2 basit sabit faiz olsun. Aynı anda yapılan ve tam yerine getirilen işlemlerde, makas, vergi, ücret, kredi riski ve fonlama sınırı olmadan F = 1,10 × 1,05 / 1,02 = 1,132352941… USD/EUR. Prim yaklaşık yüzde 2,9412; üç yüzde puanlık farkın aynısı değil.

11.000 USD doğrudan mevduatta 550 USD kazanıp 11.550 USD olur. Diğer yol 11.000 / 1,10 = 10.000 EUR alır; mevduat sonunda 10.200 EUR oluşur. Baştan tamamını kapsayan, yuvarlanmamış F forwardıyla yine tam 11.550 USD elde edilir. Cebirsel eşitlik belirli varsayımlara aittir; yukarıdaki yalnız anapara forwardıyla karıştırmayın.

BIS’in Eylül 2016 çalışması kriz sonrasında kalıcı CIP sapmalarını inceler; döviz koruma talebi ile arbitrajı sınırlayan risk yönetimi ve bilanço maliyetlerini birlikte ele alır. “Tek neden düzenleme” veya görünen farkın herkesçe risksiz kazanılacağı sonucu çıkmaz. Gerçek Bid/Ask, aynı vade, borçlanma/mevduat koşulu ve gider gerekir. Çapraz para baz farkı belirli faiz bacağına oran düzeltmesiyle ifade edilebilir; döviz pip sayısı faiz baz puanı sayısıyla aynı birim değildir.

Örtüsüz versiyon ve vadeli prim bulmacası

UIP, örtüsüz faiz paritesi, forward koruması olmadan benzer yatırımların beklenen nominal getirilerini karşılaştırır. Risk primi içermeyen basit biçiminde yüksek faiz avantajını o paranın beklenen değer kaybı dengeler. Beklenti gerçekleşen kur değildir. Bu ilişki CIP’nin baştan sözleşmeye bağlanmış nakit akışından farklıdır.

Basit beklenti ilişkisinden ampirik sapmalar vadeli prim bulmacası bağlamında tartışılır. Fed’in 2023 gelişmekte olan ekonomi çalışmasının özeti alt dönem, risk primi, beklenti hatası ve gerçekleşen/beklenen kur ölçüsüne bağlı farklılıkları bildirir. Bu, UIP’nin her zaman başarısızlığı veya carry yönteminin garantili geliri değildir. Fed kararı etkisi haber beklentisini ayrıca ele alır; beklentiyi gerçekleşen kurdan ayrı tutun.

Hesapta swap ve taşıma işlemi

Perakende gecelik finansmanı gerçek kurumun ürün şartlarından okuyun. OANDA Corporation’ın ABD döviz örneğinde likidite sağlayıcı tom-next oranları, yönetim ücreti ve tarihe bağlı tahakkuk vardır; bu Türkiye CFD tarifesi değildir. Long/short oranı, hesaplama modu, birim, miktar, dönüşüm ve gün çarpanı ayrı kaydedilir. Bugünkü kotasyon bir yıllık tahmin değildir; iki politika faizinin çıkarılması hesap ücretini otomatik vermez.

Hayalî sabit yüzde 4 yıllık finansman geliri, 100.000 USD karşıt para maruziyetinde 4.000 USD, 365 gün böleniyle günde yaklaşık 10,96 USD eder. Aynı USD maruziyetinin yüzde 1 ters fiyat hareketi 1.000 USD; yıllık gelirin dörtte biridir. Bunlar aritmetik için seçilmiş sabit girdilerdir, broker swap şartı değil. Puanı miktar ve 365 ile düşünmeden çarpmak yanlış birim veya çift gün sayımı üretir.

Teoriyi gerçek sonuçtan ayırın

Yüzde 5 USD/yüzde 2 EUR modelinde korumasız olarak 10.000 EUR borçlanıp 11.000 USD mevduat yaptığınızı düşünün. Bir yıl sonra 11.550 USD var, 10.200 EUR borç vardır. Borç ödendikten sonraki USD kalanı 11.550 − 10.200 × S_T. Son spot 1,10’da +330 USD, 1,15’te −180 USD; tam model F’sinde sıfırdır. Belirsiz özkaynağın getiri yüzdesi diye sunulmaz.

Ayrı hayalî 90 günlük sözleşmede S = 1,10, USD yüzde 5/EUR yüzde 2. A sözleşmesinde USD yıl kesri 90/360, EUR 90/365 ise F yaklaşık 1,10828449; B’de ikisi 90/365 ise yaklaşık 1,10809706. 0,0001 USD/EUR pip ile fark yaklaşık 1,87 pip. Gerçek ürünlere atanmış gün sayımı değil; salt konvansiyon farkı baz sapmasını kanıtlamaz. USD/JPY carry başka paranın kur riskini ele alır.

Yeni TRY modeli: kur sabitlenirken ödeme açığı kalabilir

Ayrı bir kuruluşun 90 gün sonra 10.000 USD ödemesi, başta 400.000 TRY nakdi olsun. Hayalî TRY mevduat basit yıllık yüzde 20, açık gün kesri 90/360 = 0,25; birikim çarpanı 1,05. Tüm USD borcunu kapsayan, bugün kararlaştırılmış forward 42 TRY/USD’den 420.000 TRY gerektirir. Bu 42 fiyatı önceki EUR/USD formülünden türetilmiyor; model sözleşme girdisidir. Baştaki bütün nakit mevduata girerse 420.000 TRY tam karşılar.

Yeni TRY modeli: peşin gider, vade nakdiAyrı hayalî 10.000 USD borç; başlangıç 400.000 TRY, 90 gün, basit yıllık yüzde 20 ve 90/360. Forward 42 TRY/USD kararlaştırılmış girdi; başka gider yok.VARSAYIMSAL HESAPLAMAÜcret yokken vade mevduatı420.000 TRY2.000 TRY ücret bugün ödenirse417.900 TRYVade açığı2.100 TRYPeşin ücretle sıfır açık sınırı41,79 TRY/USD
Yeni TRY modeli: peşin gider, vade nakdi. Ayrı hayalî 10.000 USD borç; başlangıç 400.000 TRY, 90 gün, basit yıllık yüzde 20 ve 90/360. Forward 42 TRY/USD kararlaştırılmış girdi; başka gider yok.

Kur tutarını korumak ödeme için yeterli nakit biriktiğini kanıtlamaz. Giderin miktarı kadar ödendiği tarih de önemlidir.

Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.

Ücret yokken vade mevduatı
420.000 TRY – 400.000 × 1,05; USD borcunun forward ödemesine eşit.
2.000 TRY ücret bugün ödenirse
417.900 TRY – 398.000 × 1,05. Ödenecek 420.000 TRY değişmiyor.
Vade açığı
2.100 TRY – 2.000 TRY peşin gider ve birikmeyen 100 TRY faiz.
Peşin ücretle sıfır açık sınırı
41,79 TRY/USD – 417.900 / 10.000. Tam ifa ve belirtilen diğer varsayımlarla.

Ancak ayrıca 2.000 TRY işlem ücreti bugün aynı nakitten ödenirse yalnız 398.000 TRY birikir; vadede 417.900 TRY olur. Kur tutarı ve tarihi tam korunmuşken ödeme açığı 2.100 TRY kalır. Ücreti yanlışlıkla vade sonunda düşmek 2.000 TRY açık gösterir ve kaybolan 100 TRY faizini atlar. Aynı başlangıç nakdi ve ücretle sıfır açığın cebirsel sınırı F = 41,79 TRY/USD; ücret sıfırsa eski 42 sınırı geri gelir. Mevduat ve forwardın tam ifası, başka gider/vergi ve erken teminat çağrısı olmaması varsayılır; gerçek ürün erişimi veya arbitraj fırsatı iddiası değildir.

Yarın ne yapmalı?

  1. Dört eşleşmeyi yazın. Para, vade, tam tutar ve kote yönünü her sözleşme için ayrı gösterin.
  2. Birimleri doğrulayın. Yıllık basit oranı yıl kesriyle; puanı kendi modunda miktar, dönüşüm ve takvim çarpanıyla kullanın.
  3. Giderin tarihini ekleyin. Bugün ödenen ücret biriken tutarı da azaltır; kur koruması nakit yeterliliği kanıtı değildir.
  4. Üç yapıyı ayırın. Tam korunan mevduat, korumasız döviz borcu ve perakende kaldıraçlı pozisyonu gecelik finansman şartlarıyla karşılaştırırken kapsanan riskleri belirtin.