Een optiekoper betaalt premie voor een omschreven recht. Een call en put geven verschillende rechten, en uitoefening en afrekening hangen van het contract af. In the money zijn betekent nog niet dat de aankoop winstgevend was: de premie en overige kosten moeten er nog af.

Welk recht koop je?

Voor een gekozen onderliggende valuta en koersconventie geeft een call het recht te kopen en een put het recht te verkopen tegen de strike, of uitoefenprijs. Een Europese stijl kan bij expiratie worden uitgeoefend; een Amerikaanse stijl staat eerdere uitoefening toe volgens de voorwaarden. De namen vertellen niet waar de optie wordt verhandeld.

Leg onderliggende waarde, Nominale positiewaarde, premievaluta, expiratiedatum en afrekening vast. Een optie op een valutafuture heeft die future als onderliggende waarde en is niet automatisch een cash-afgerekende optie op een wisselkoers. Uitoefening kan een nieuwe positie en verplichtingen creëren. Een beschrijving van maximaal premieverlies op de losse gekochte optie dekt niet elke latere blootstelling.

Vanilla, exotisch en binair zijn verschillende contracten

Een gewone call of put heeft een andere uitbetaling dan een vast binair bedrag of een contract met een barrière. Lees de definitie en triggers; het woord optie bewijst geen gelijk risicoprofiel.

De ESMA-maatregel voor binaire opties uit 2018 gold tijdelijk drie maanden vanaf 2 juli binnen de Europese retailreikwijdte. Nationale maatregelen volgden. Dat was geen permanent wereldwijd verbod dat die dag ieder product raakte. Voor een actuele aanbieding moeten land, productdefinitie, klantindeling en entiteit worden gecontroleerd.

Premie en resultaat zijn niet dezelfde grootheid

De marktprijs kan worden beïnvloed door koers, strike, resterende tijd, volatiliteit en financieringsaannames. In een waarderingsconventie kun je intrinsieke waarde en tijdswaarde onderscheiden. Gevoeligheden zoals theta en vega houden andere factoren gelijk; zij garanderen niet dat de totale prijs iedere dag daalt of volatiliteit na elk nieuwsbericht instort.

Neem de fictieve Europese cash-afgerekende EUR-call uit het bronmodel: EUR 10.000 nominaal, strike 1,1000 USD per EUR en USD 100 premie. Bij eindkoers 1,1200 is de uitbetaling (1,1200−1,1000)×10.000 = USD 200; na premie resteert USD 100 winst. Bij 1,1100 is het netto nul. Bij 1,1000 of lager is de uitbetaling nul en het resultaat −USD 100. Andere kosten en valutaomrekening ontbreken.

Een put gebruikt strike min eindkoers

Put: eerst uitbetaling, dan premie aftrekkenFictieve Europese cash-put: EUR 10.000 nominaal, strike 1,1000 USD/EUR, USD 100 premie. Geen kosten of belasting.REKENVOORBEELDEindkoers1,0800 USD per EURBruto-uitbetalingUSD 200Nettoresultaat+USD 100Bij koers ≥1,1000−USD 100 netto
Put: eerst uitbetaling, dan premie aftrekken. Fictieve Europese cash-put: EUR 10.000 nominaal, strike 1,1000 USD/EUR, USD 100 premie. Geen kosten of belasting.

Een bruto-uitbetaling is geen nettowinst; deze formule waardeert de optie niet vóór expiratie.

Eindkoers
1,0800 USD per EUR – Onder strike.
Bruto-uitbetaling
USD 200 – (1,1000−1,0800)×10.000.
Nettoresultaat
+USD 100 – 200−100 premie.
Bij koers ≥1,1000
−USD 100 netto – Nul uitbetaling, premie wel betaald.

De afzonderlijke fictieve Europese put heeft dezelfde EUR 10.000, strike 1,1000 en USD 100 premie, maar de eindkoers is 1,0800. De positieve uitkomst van strike min eindkoers maal nominaal is USD 200. Na de betaalde premie is de winst USD 100. Bij 1,1000 of hoger betaalt deze put niets en is het verlies USD 100.

Dit is geen specificatie van een beursgenoteerd contract. Het model berekent alleen afrekening op expiratie, zonder andere kosten, belasting of rekeningomrekening. Het waardeert de optie niet vóór expiratie. Het CME-lesmateriaal heeft opties op futures als onderwerp; ons voorbeeld gebruikt expliciet een wisselkoers als contractuele referentie.

Nieuw afzonderlijk EUR-tegenvoorbeeld: een fictieve Europese cash-call betreft GBP 10.000 met strike 1,2000 EUR per GBP en EUR 150 premie. Bij eindkoers 1,2100 is de uitbetaling EUR 100 maar het nettoresultaat −EUR 50. Bij 1,2200 is het EUR 200 minus EUR 150 = EUR 50 winst. De nulgrens op expiratie is 1,2150 EUR per GBP. Deze optie kan dus in the money zijn en toch verlies geven. Kosten en belasting ontbreken; het is geen echte offerte.

Toegang en verplichtingen vooraf vaststellen

Beschikbaarheid volgt entiteit, woonplaats, bevoegdheid en exact product. Een aanbieder zoals Interactive Brokers is een voorbeeld om te onderzoeken, geen toegangsgarantie. Lees specificaties, uitoefenbeleid, mogelijke assignment en vereiste onderpand voor eventuele vervolgposities.

Een CFD-aanbod zegt niets beslissends over de volledige optiecatalogus. Controleer welke eenheid op het scherm staat en hoeveel premie werkelijk wordt betaald. Een premie per eenheid en de totale contractpremie mogen niet worden verwisseld.

Afdekken of een visie verhandelen

Opties kunnen een blootstelling afdekken of een visie op richting of volatiliteit uitdrukken. Een afdekking vraagt passende hoeveelheid, timing en afrekening. Er kan restblootstelling bestaan en de premie is een kostenpost. Een beschermende optie begrenst niet automatisch ieder verlies van een losstaande andere positie.

In de aparte bronverkoop vóór expiratie is de call voor USD 100 gekocht en nu voor USD 70 verkoopbaar, terwijl de onderliggende koers naar 1,1050 is gestegen. Verkopen geeft −USD 30 vóór andere kosten. De gunstige koersbeweging verdiende de premie niet terug. De USD 70 is een toegewezen modelprijs, geen waarderingsprognose.

Vijf misverstanden controleren

  • Bruto-uitbetaling verwarren met nettoresultaat na premie.
  • Een expiratieformule gebruiken als actuele verkoopprijs vóór expiratie.
  • Aannemen dat alle opties vroeg kunnen worden uitgeoefend.
  • De premiebegrenzing van een koper op een schrijver toepassen. Schrijversverlies kan premie overtreffen; niet elke geschreven optie heeft een onbeperkt verliesprofiel.
  • Alleen een koersvoorspelling beoordelen zonder tijd, prijs en volatiliteit te controleren.

Een contractonderzoek in vier stappen

  1. Beschrijf precies het recht, de referentie-eenheid en afrekening.
  2. Bereken koperuitbetaling en nettoresultaat onder, op en boven strike.
  3. Lees uitoefening, assignment, aparte lasten en verplichtingen van mogelijke vervolgposities.
  4. Test de gecombineerde blootstelling en vergelijk Wat is een CFD? Koersresultaat, marge en rechten uitgelegd als ander product. Geen afdekkingsvoorbeeld verplicht een optie te kopen.

Spot en valutafutures: vergelijk contract, hoeveelheid en geldstromen helpt vervolgens een optierecht onderscheiden van levering en afrekening bij andere contractvormen.