Opsiyon alıcısı belirli koşullardaki bir hakkı satın alır ve prim öder. Call ve put hakkı, kullanım zamanı ve uzlaşma biçimi ayrıdır. Opsiyonun para içinde olması alımın kârlı olduğu anlamına gelmez: brüt ödemeden primi ve ayrı giderleri çıkarın. Kullanımdan doğabilecek başka pozisyonu da tek opsiyonun risk sınırıyla karıştırmayın.

Döviz opsiyonu hangi hakkı verir?

Tanımlı dayanak ve kotasyon yönünde call kullanım fiyatından alma, put satma hakkıdır. Avrupa tipi vadede, Amerikan tipi sözleşmesindeki koşullarla vade öncesinde de kullanılabilir. Bu adlar işlem yapılan kıtayı belirtmez. Baz para ile karşıt parayı açıkça yazın: 1,1000 USD/EUR bir EUR karşılığında USD miktarıdır.

Dayanak, nominal, primin parası, vade, kullanım ve uzlaşmayı belgeleyin. FX futures üzerine opsiyonun dayanağı futures’tır; nakit uzlaşmalı kur opsiyonuyla otomatik aynı değildir. Kullanım başka pozisyon ve yükümlülük yaratabilir. Yalnız satın alınmış tek opsiyona ilişkin prim kaybı ifadesi, sonraki futures veya teslim pozisyonunun bütün riskini açıklamaz.

Vanilla, egzotik ve ikili ürün nasıl ayrılır?

Klasik call/put ödemesi, sabit ikili ödeme veya bariyere bağlı sözleşme ile aynı değildir. “Opsiyon” sözcüğü yerine ödeme tanımını okuyun. İkili ürüne ilişkin ESMA’nın 2018 AB perakende yasağı 2 Temmuz’dan başlayan üç aylık geçici müdahaleydi; o gün kalıcı dünya yasağı yaratmadı.

ESMA Temmuz 2019’da, çoğu ulusal otoritenin en az aynı sıkılıkta kalıcı ulusal önlem alması nedeniyle geçici yasağı yenilemediğini açıkladı. Bugün uygulanabilir ülke, ürün tanımı ve müşteri kapsamı kontrol edilir. İlgili yasağa aykırı teklif uyarıdır; her ürün ve şirketin bütün dünyadaki hukuki konumu yalnız bu tarihten çıkmaz. Türkiye’de yerleşik için kaldıraçlı hizmette SPK yetkisi ayrıca doğrulanır; yabancı izin veya BDDK adı bunu tamamlamaz.

Primi hangi girdiler etkiler?

Piyasa fiyatı dayanak kur, kullanım fiyatı, kalan süre, oynaklık ve finansman varsayımlarını yansıtabilir. İçsel değer ile onun üzerindeki zaman değeri ilgili değerleme yaklaşımında ayrılır. Oynaklık etkisini bunlara otomatik üçüncü bağımsız ücret gibi eklemeyin.

Theta ve vega gibi duyarlılıklar modelde diğer girdiler sabitken yorumlanır. Gerçek toplam fiyatın her gün düşeceğini veya her merkez bankası açıklamasından sonra oynaklığın mutlaka çökeceğini garanti etmez. Tahmin edilen yönde hareket, ödenen primi geri almaya yetmeyebilir; vade öncesi değer ile vade ödemesi ayrı hesaplanır.

Kaynak hayalî Avrupa tipi nakit uzlaşmalı EUR call: 10.000 EUR, kullanım 1,1000 USD/EUR, prim 100 USD. Son kur 1,1200’de ödeme max(1,1200 − 1,1000, 0) × 10.000 = 200 USD; prim sonrası +100 USD. 1,1100’de prim sonrası sıfır, 1,1000 veya altında −100 USD. Başka gider ve dönüşüm yoktur.

Put, daha düşük son kurdan yararlanır

Call’dan ayrı hayalî Avrupa tipi, vadede nakit uzlaşmalı put: kullanım 1,1000 USD/EUR, nominal 10.000 EUR, prim 100 USD. Ödeme max(kullanım − son kur, 0) × nominal. Model bir borsanın sözleşme şartnamesi değildir.

Put, daha düşük son kurdan yararlanırHayalî Avrupa tipi nakit uzlaşmalı put: kullanım kuru 1,1000 USD/EUR, nominal 10.000 EUR, prim 100 USD. Son kur 1,0800 ise ödeme 200 USD, prim sonrası +100 USD. Son kur 1,1000 veya üstünde ödeme sıfır, sonuç −100 USD.PUT · 10.000 EUR · 100 USD primSon kur1,0800USD / EURKullanım kuru1,1000USD / EURÖdeme200 USDprim öncesi(1,1000 − 1,0800) × 10.000 − 100Prim sonrası: +100 USD≥ 1,1000: ödeme 0, sonuç −100 USD.
1,0800’de 200 USD ödeme eksi 100 USD prim = +100 USD. 1,0900’de ödeme 100, net sıfır: bu putun vade başabaşıdır. 1,1000 ve üzerinde ödeme sıfır, net −100 USD. Başka ücret, vergi, USD dönüşümü ve vade öncesi değer yoktur.

Perakende erişimde hangi koşullar okunmalı?

Hukuki varlık, ikamet, izin ve tam ürün belirleyicidir. Interactive Brokers gibi marka araştırma örneğidir; Türkiye’de otomatik uygunluk veya erişim garantisi değildir. Şartname, kullanım politikası, olası atama ve teminat gereğini inceleyin. Kurumun CFD sunması bütün opsiyon kataloğunu açıklamaz.

Uzlaşmanın nakit mi, döviz teslimi mi veya futures pozisyonu mu olduğunu sormadan yalnız prime bakmayın. Ürün erişimi ile amaca uygunluğu ayrı kararlardır. Burada evrensel minimum depozito, hesap açma talimatı veya vergi oranı verilmez.

Korunma ve yön görüşü nasıl ayrılır?

Opsiyon maruziyeti koruyabilir veya yön/oynaklık görüşü ifade edebilir. Koruma için miktar, zaman ve uzlaşma eşleşmelidir; prim maliyeti ve kalıntı risk olabilir. Bağımsız bir pozisyona alınmış put, bütün portföy kaybını otomatik sınırlamaz.

Kaynak ayrı vade öncesi satışta yukarıdaki call 100 USD’ye alınmış, dayanak 1,1050’ye yükseldiği anda satılabilir fiyatı 70 USD olarak atanmıştır. Satış −30 USD, gider öncesi. Bu atanmış fiyat değerleme tahmini değildir; kullanım kuru aşılmış olsa da alış primi geri kazanılmadı.

Yeni TRY modeli: aynı tarih yetmez, miktar da eşleşmeli

Ayrı hayalî ithalat ödemesi vadede 10.000 USD. USD alım hakkını kurla temsil eden Avrupa tipi nakit uzlaşmalı call varsayalım: kullanım 40 TRY/USD, nominal 10.000 USD, bugün ödenen prim 20.000 TRY. Vadede ödeme max(S − 40, 0) × 10.000 TRY; fatura da aynı anda S kuruyla ödeniyor. Tüm nakit akışları TRY, dönüşüm/gider/vergi yok, primin zaman değeri ayrıca hesaplanmıyor. Gerçek Türk kurumunun ürünü veya TCMB teklifi değildir.

S = 45’te fatura 450.000 TRY, opsiyon ödemesi 50.000; prim dahil net nakit maliyeti 420.000 TRY. S = 38’de ödeme sıfır; fatura 380.000 + prim 20.000 = 400.000. S = 40’ta toplam yine 420.000. S en az 40 olduğunda eşleşen miktar sayesinde bu modelin maliyeti 420.000’de kalır; bu, bedelsiz koruma veya bütün piyasa riskine sınır demek değildir.

Aynı vade, aynı miktar demek değildirYeni hayalî USD faturası ve TRY nakit uzlaşmalı call: kullanım 40 TRY/USD, opsiyon miktarı 10.000 USD, prim 20.000 TRY. Başka maliyet/vergi/finansman yok; gerçek ürün teklifi değil.VARSAYIMSAL HESAPLAMA10.000 USD fatura, kur 38400.000 TRY toplam10.000 USD fatura, kur 45420.000 TRY toplam12.000 USD fatura, kur 45510.000 TRY toplam12.000 USD fatura, kur 50520.000 TRY toplam
Aynı vade, aynı miktar demek değildir. Yeni hayalî USD faturası ve TRY nakit uzlaşmalı call: kullanım 40 TRY/USD, opsiyon miktarı 10.000 USD, prim 20.000 TRY. Başka maliyet/vergi/finansman yok; gerçek ürün teklifi değil.

Prim sınırlı bir gider olsa da eşleşmeyen fatura miktarı kalıntı kur riski bırakır; vade, miktar ve uzlaşma birlikte kontrol edilir.

Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.

10.000 USD fatura, kur 38
400.000 TRY toplam – 380.000 fatura + 20.000 prim; opsiyon ödemesi sıfır.
10.000 USD fatura, kur 45
420.000 TRY toplam – 450.000 − 50.000 opsiyon ödemesi + 20.000 prim.
12.000 USD fatura, kur 45
510.000 TRY toplam – 540.000 − 50.000 + 20.000; 2.000 USD miktar açıkta.
12.000 USD fatura, kur 50
520.000 TRY toplam – 600.000 − 100.000 + 20.000. Kur +5, kalan açıklıkta +10.000 TRY.

Sınır kontrolünde yalnız gerçek fatura 12.000 USD’ye çıksın, opsiyon 10.000 USD kalsın. S = 45’te maliyet 540.000 − 50.000 + 20.000 = 510.000 TRY; S = 50’de 600.000 − 100.000 + 20.000 = 520.000 TRY. Kur 5 artınca kalan 2.000 USD açıklık 10.000 TRY ekler. Aynı vade ve “koruyucu” etiketi, yanlış miktarı tam korumaz. Fatura veya uzlaşma tarihi de değişirse ayrıca zaman açığı doğabilir.

En yaygın yanlış anlamalar hangileri?

  • Brüt ödemeyi prim sonrası kâr saymak.
  • Vade formülünü vade öncesi piyasa fiyatı gibi kullanmak.
  • Her opsiyonun erken kullanılabildiğini varsaymak.
  • Alıcının prim sınırını yazana aktarmak. Yazan kişinin zararı primi aşabilir; profil dayanak ve sözleşmeye bağlıdır. Her kısa opsiyonun kaybı sınırsız değildir.
  • Yön tahmininin fiyat, zaman, oynaklık ve miktar eşleşmesini gereksiz kıldığını düşünmek.

Yarın hangi kâğıt çalışması yapılabilir?

  1. Tam hakkı ve uzlaşmayı belirleyin; CFD ile ayrı karşılaştırın.
  2. Kullanımın altı, tam kullanım ve üstünde alıcı ödemesi ile net sonucu hesaplayın; primi bir kez çıkarın.
  3. Kullanım, atama, gider ve oluşacak pozisyon görevlerini okuyun.
  4. Birlikteki maruziyeti risk yönetimi çerçevesinde sınayın; hiçbir örnek evrensel opsiyon satın alma önerisi değildir.