Trong bài viết này
Sau khi đọc bài này…
- Phân biệt quyền mua call và quyền bán put theo tài sản cơ sở.
- Tính kết quả cuối kỳ sau phí cho một quyền và tổ hợp hai quyền.
- Kiểm tra cách thanh toán và vị thế có thể phát sinh sau thực hiện.
Tra cứu thuật ngữ ngay trong bài
Đồng tiền cơ sở Đồng tiền định giá Điểm hòa vốn — break-even Giá trị danh nghĩa vị thế Ngân hàng trung ương Hợp đồng chênh lệch (CFD)Quyền chọn tiền tệ thực sự cho bạn quyền gì?
Người mua trả phí để có quyền theo hợp đồng. Call cho quyền mua; put cho quyền bán tài sản cơ sở được chỉ rõ, tại giá thực hiện. Phải xác định cả đồng tiền được mua/bán và cách yết giá: quyền mua EUR theo USD không có nghĩa mọi cách viết cặp tiền đều cho cùng một công thức. Xem đồng tiền cơ sở và đồng tiền định giá.
Kiểu châu Âu thực hiện tại đáo hạn; kiểu Mỹ cho phép thực hiện trước đó theo điều khoản. Đây là cách thực hiện, không phải nơi cư trú. Đọc số tiền danh nghĩa, đồng tiền trả phí, ngày hết hạn và cách thanh toán. Quyền chọn trên hợp đồng tương lai có thể tạo một vị thế tương lai khi thực hiện; mô hình thanh toán chênh lệch tiền dưới đây thì không. Giới hạn phí đã trả của quyền chọn mua riêng lẻ không tự giới hạn rủi ro vị thế mới sau thực hiện.
Vanilla, exotic và nhị phân khác nhau ở đâu?
Quyền chọn vanilla có quyền cơ bản call/put. Hợp đồng exotic có thể thêm điều kiện như chạm rào cản; sản phẩm nhị phân thường có khoản trả cố định khi điều kiện xảy ra. Cùng chữ “quyền chọn” không khiến quyền lợi, rủi ro hoặc quy định giống nhau. Đừng dùng công thức vanilla cho sản phẩm có điều kiện rào cản.
Biện pháp ESMA năm 2018 về nhị phân là biện pháp tạm thời đối với khách hàng nhỏ lẻ trong EU, không phải lệnh cấm toàn thế giới vô thời hạn. Thông báo ngày 1/7/2019 giải thích việc ngừng gia hạn vì phần lớn cơ quan quốc gia đã có biện pháp dài hạn. Kiểm tra quy định hiện hành theo sản phẩm, khách hàng và nơi cung cấp; không suy ra quyền cung cấp tại Việt Nam từ một thông báo EU.
Phí quyền chọn và chi trả cuối kỳ
Giá tài sản cơ sở, giá thực hiện, thời hạn, lãi suất và biến động hàm ý có thể ảnh hưởng phí. Theta và vega mô tả độ nhạy trong một mô hình khi giữ các biến khác cố định; không bảo đảm giá giảm đều mỗi ngày hoặc biến động hàm ý luôn sụt sau tin. Tách giá trị nội tại và giá trị thời gian theo quy ước định giá phù hợp, không biến đó thành quy luật mọi kỳ hạn dài đều đắt hơn.
Call giả định: châu Âu, thanh toán tiền theo tỷ giá cuối, giá thực hiện 1,1000 USD/EUR, danh nghĩa 10.000 EUR, phí 100 USD. Chi trả = max(tỷ giá cuối − 1,1000, 0) × 10.000; kết quả ròng trừ tiếp phí. Không tính thuế, phí khác hoặc đổi tiền.
| Tỷ giá cuối USD/EUR | Chi trả USD | Ròng USD |
|---|---|---|
| 1,1200 | 200 | +100 |
| 1,1100 | 100 | 0 |
| 1,1000 hoặc thấp hơn | 0 | −100 |
Put: lợi khi tỷ giá cuối thấp
Mô hình riêng để đối chiếu với call: put châu Âu giả định, thanh toán tiền ở ngày đáo hạn, không nhận hợp đồng tương lai. Giá thực hiện 1,1000 USD/EUR; danh nghĩa 10.000 EUR; phí 100 USD.
Cuộn ngang để xem hết sơ đồ.
Kiểm tra khả năng tiếp cận thay vì chọn theo thương hiệu
Tra đúng pháp nhân, nơi cư trú đủ điều kiện, quyền giao dịch và danh mục sản phẩm. Một thương hiệu như Interactive Brokers chỉ là điểm bắt đầu kiểm tra, không xác nhận bạn được mở tài khoản hoặc mua sản phẩm đó. Đọc tài sản cơ sở, cách thực hiện, giao nhận/thanh toán, phân bổ nghĩa vụ cho người bán, phí và yêu cầu ký quỹ sau thực hiện. Danh mục CFD không đại diện mọi loại quyền chọn.
Với người đọc Việt Nam, phải xét giao dịch và nhà cung cấp thực tế, không chỉ nhãn “FX option”. Nghĩa vụ thuế, quyền cung cấp sản phẩm và chứng từ chuyển tiền là những câu hỏi riêng. Ví dụ toán học USD/EUR không xác nhận tính hợp pháp, khả năng chuyển tiền hoặc mức thuế của một tài khoản cụ thể.
Phòng hộ và bán trước đáo hạn
Phòng hộ cần khớp đồng tiền, số tiền và ngày nghĩa vụ. Quyền chọn không khớp thời hạn hoặc danh nghĩa để lại phần rủi ro; phí là chi phí của quyền, không khoản được hoàn tự động. Mua put không giới hạn mọi khoản lỗ trong các vị thế không liên quan.
Mô hình riêng trước đáo hạn: mua call với phí 100 USD; hiện có báo giá bán lại 70 USD trong khi tỷ giá cơ sở là 1,1050. Nếu khớp bán 70, kết quả là −30 USD trước chi khác. 70 USD là dữ kiện giả định, không phải giá suy ra từ tỷ giá. Công thức cuối kỳ không định giá được giao dịch bán này. Bán đóng quyền đã mua cũng khác bán khống/viết thêm quyền chọn.
Mua cả hai hướng: hai khoản phí không tự triệt tiêu
Thử nghiệm mới, không phải khuyến nghị chiến lược: cùng mua một call và một put châu Âu thanh toán tiền, mỗi quyền có giá thực hiện 1,1000 và danh nghĩa 10.000 EUR, mỗi phí giả định 100 USD. Tổng phí 200 USD. Hai báo giá này chỉ là giả thiết giáo dục, không giá có sẵn trên thị trường.
| Tỷ giá cuối | Call trả USD | Put trả USD | Ròng sau tổng phí USD |
|---|---|---|---|
| 1,0800 | 0 | 200 | 0 |
| 1,1000 | 0 | 0 | −200 |
| 1,1200 | 200 | 0 | 0 |
Khoảng cách hòa vốn là 200/10.000 = 0,0200: hai mức hòa vốn của tổ hợp là 1,0800 và 1,1200. Không dùng 1,0900 hoặc 1,1100 của từng quyền riêng lẻ. Đoán đúng rằng tỷ giá sẽ “có biến động” vẫn chưa cho biết khoản chi trả có bù được hai phí hay không. Đây là phép tính tại đáo hạn, không dự báo giá bán trước hạn.
Những hiểu lầm cần tự bắt lỗi
- Khoản chi trả dương chưa là lãi: còn phí và chi khác.
- Giá bán hôm nay khác chi trả ở đáo hạn; thời gian và biến động vẫn có thể tác động.
- Không phải mọi quyền đều kiểu Mỹ hoặc đều thanh toán tiền.
- Giới hạn phí áp dụng cho người mua quyền riêng lẻ trong phạm vi mô hình; không áp cho mọi người viết quyền hoặc vị thế tạo ra khi thực hiện.
- Người viết quyền có thể lỗ vượt phí nhận; dạng và giới hạn lỗ phụ thuộc hợp đồng, không phải mọi vị thế đều lỗ vô hạn.
- Dự báo hướng tỷ giá thôi chưa xử lý được thời hạn và giá đã trả cho biến động.
Hai hướng, hai khoản phí
Mức hòa vốn tổ hợp xa hơn từng quyền riêng; thay đổi tỷ giá chưa chắc bù tổng phí.
Trên màn hình nhỏ, bạn có thể cuộn ngang hoặc phóng to sơ đồ. Các giá trị và kết luận cũng có ở phần văn bản bên dưới.
- Cuối kỳ 1,0800
- Ròng 0 USD – Put trả 200, call 0, trừ hai phí 200.
- Cuối kỳ 1,1000
- Ròng −200 USD – Không quyền nào có khoản chi trả.
- Cuối kỳ 1,1200
- Ròng 0 USD – Call trả 200, put 0, trừ hai phí 200.
Bài kiểm tra trước khi xem một sản phẩm thật
- Viết chính xác quyền mua/bán, tài sản cơ sở và cách yết giá.
- Tính chi trả và ròng ở dưới, bằng và trên giá thực hiện; cộng đủ phí của tất cả quyền.
- Đọc quy tắc hết hạn, thực hiện tự động, nghĩa vụ được phân bổ, giao nhận, phí và vị thế tiếp theo.
- Đánh giá toàn bộ vị thế và nguồn tiền cần sau thực hiện; chưa hiểu thì dừng ở mô hình.
Đọc spot, forward, futures và CFD để phân biệt quyền lựa chọn với nghĩa vụ giao nhận hoặc thanh toán khác.
Kiểm tra mức độ hiểu bài
Bài tập: khoảng 2 phút.
Xem đáp án và giải thích
Chi trả 100 USD bù đúng phí 100 USD; 1,0900 là hòa vốn của put riêng này.
Câu hỏi khác
Call khác put ở điểm nào?
Phí quyền chọn gồm gì?
Lệnh cấm ESMA năm 2018 có áp dụng vĩnh viễn toàn thế giới?
Nhà môi giới nào cho tôi giao dịch quyền chọn FX?
Nguồn và kiểm chứng
- www.cmegroup.com
Nguồn tham khảo cho nội dung; xem phạm vi và giả định được nêu trong bài.
- www.esma.europa.eu
Nguồn tham khảo cho nội dung; xem phạm vi và giả định được nêu trong bài.
- baochinhphu.vn
Nguồn tham khảo cho nội dung; xem phạm vi và giả định được nêu trong bài.
Các phép tính dùng giả định được nêu rõ. Chúng không thay thế dữ liệu thị trường hiện tại hoặc điều khoản của nhà cung cấp.
