Fark sözleşmesi, dayanak döviz veya hisseye sahip olmadan fiyat hareketine maruziyet verir. Kontrat; miktarı, giderleri ve düzeltmeleri tanımlar. Döviz bakiyesi veya şirket payı satın almakla aynı değildir. Ürünün sunulabilmesi, koruma ve vergileme; ülke, gerçek sözleşme şirketi, ürün ve müşteri sınıfına bağlıdır.

Fiyat farkının uzlaşması mülkiyet değildir

CFD, açılış ile kapanış fiyat farkını tanımlı kontrat büyüklüğü veya çarpanla hesaplar. Referans alınan para veya hisseyi teslim etmez. Finansman ve sözleşmesel düzeltmeler, sonucu doğrudan varlık tutmaktan farklılaştırabilir. Teslim edilebilir spot döviz işleminde ise para miktarları ve takas yükümlülükleri vardır; tarih çift ve anlaşmaya bağlıdır. Her spot işlem için koşulsuz T+2 kuralı yazmayın.

Fiyat sonucunu gerçek gerçekleşme fiyatlarından hesaplayın. Alışta uygun Ask, kapanış satışında Bid kullanıldıysa fark zaten makası içerir. Aynı makası tekrar çıkarmayın. Ayrı komisyon veya finansman, raporlanan toplamın içine henüz alınmadıysa eklenir. Platformdaki BUY düğmesi veya EUR/USD sembolü tek başına elinizde hangi hukukî ürünün bulunduğunu söylemez.

Uzun ve kısa yönün işaretini kontrol edin

Kaynağın hayalî EUR/USD kontratı standart lot başına 100.000 EUR olsun. Bir lot uzun pozisyon 1,0850’den açılıp 1,0900’dan kapanırsa (1,0900−1,0850) ×100.000=500 USD; ayrı gider öncesidir. Kısa pozisyonda fiyat değişiminin işareti ters olur. Hesap başka para cinsindeyse sağlayıcının dönüşüm kuralı gerekir; USD sonucu doğrudan TRY diye etiketlenemez.

Hayalî 30:1 teminat oranıyla açılış nominali 108.500 USD, gerekli teminat 108.500/30≈3.616,67 USD’dir. Teminat azami kayıp değildir; brokerın geri kalanı nakit kredi olarak verdiğini de ispatlamaz. Asgari hacim, çarpan ve kısa yöne izin ürün şartından okunur. Her hisse CFD’sinde sınırsız kısa işlem veya sıfır borçlanma gideri varsaymayın.

ETF ve CFD karşılaştırması sahip olunan fon payı ile fiyat kontratının farkını tamamlar. Bir kontratın ekonomik etkisinin hisseye benzemesi, oy hakkı veya doğrudan şirket kâr payı hakkı yarattığı anlamına gelmez. Gerçekten hangi hakkı kullanmak istediğinizi sözleşmeden önce belirleyin.

ESMA tablosu Türkiye için işlem izni değildir

ESMA’nın geçici 2018 müdahalesi AB bireysel CFD kaldıraç ve hesap korumalarını belirledi; gerçek hesap için sonraki ulusal kurallar incelenir. Tarihî çerçevede majör döviz çiftleri 30:1; diğer dövizler, altın ve majör endeksler 20:1; diğer emtia ve majör olmayan endeksler 10:1; tekil hisseler 5:1; kripto CFD’leri 2:1 idi. Bu liste dünya çapında ürün sunma izni vermez.

Birleşik Krallık ve Avustralya kendi rejimlerine sahiptir. Türkiye’de yerleşiklerin kaldıraçlı işlemleri için SPK yetkisi ve ilgili hesap/ürün koşulları kontrol edilir; ESMA veya FCA adı bunu yerine getirmez. ESMA’nın 2018’de tartıştığı tarihî %74–89 kayıp bandı, gerçek sağlayıcının güncel ürün uyarısıyla aynı değildir. Negatif sonuç, zararın büyüklüğünü veya tüm hesabın bittiğini göstermez.

Kotasyon değişmeden neden zarar oluşabilir?

Kaynağın hayalî EUR/USD kotasyonu 1,1000/1,1002. 10.000 EUR nominal uzun CFD tam gerçekleşmeyle açılıp hemen kapanıyor. Kayma, ayrı komisyon veya finansman yok; gerçek teklif değildir.

Pozisyon neden zararla başlayabilir?EUR/USD Bid 1,1000 ve Ask 1,1002 değişmezken 10.000 EUR nominal uzun CFD’yi açıp hemen kapatmak ayrı gider öncesi 2 USD zarar verir.Nominal 10.000 EUR · kotasyon sabitUzun pozisyon açASK 1,1002Hemen kapatBID 1,1000(1,1000 −1,1002) ×10.000 EUR= −2 USDkotasyon değişmeden
Ask’tan alım ve Bid’den satış: (1,1000−1,1002) ×10.000=−2 USD. Fiyat farkında bir makas zaten vardır; aynı 2 USD ikinci kez düşülmez. Başka hesap parasına dönüşüm ayrıca gerekir.

Gider ve düzeltmeleri ayrı satırlarda görün

Makas, komisyon, gece finansmanı ve ürün düzeltmelerini kontrol edin. ECN, STP veya standart etiketi toplam maliyeti belirlemez. Kaynağın hayalî sabit fiyatlı turunda 2 USD makas etkisi ve ayrıca 1 USD komisyon toplam 3 USD giderdir. Bunlar broker fiyatı değildir. Net sonuç içinde görünen ücreti bir daha düşmek kaydı bozar.

Rollover saati, uzun/kısa oranı, hesap birimi ve çok günlük çarpan şartlara bağlıdır. İki politika faizinin farkı tek başına hesaba yazılan borcu veya alacağı belirlemez. Hisse CFD’sinde kâr payına bağlı sözleşmesel düzeltme olabilir; doğrudan hissedar hakkı veya oy hakkı doğmaz. IG kendi ürünlerinde bu ayrımı ve zamanlama şartlarını açıklar; o sayfa evrensel vergi kuralı değildir.

Yeni bağımsız TRY modeli: hayalî bir hisse fiyatına dayalı 100 birim uzun CFD, birim 100 TRY’den açılıp 98 TRY’den kapanıyor. Kontratın bu olay için birim başına 1,60 TRY pozitif nakit düzeltme verdiğini, ayrıca toplam 20 TRY gider olduğunu varsayalım. Giriş/çıkış fiyatları makas etkisini zaten içeriyor; başka finansman, vergi veya para dönüşümü yok. Bu bir gerçek ürünün yetkisi, fiyatı veya tarifesi değildir.

Alacak satırı pozisyonun tamamı değildirYeni hayalî TRY kontratı 100 birim: gerçekleşme 100→98 TRY; pozitif düzeltme 1,60 TRY/birim; ayrı toplam gider 20 TRY. Fiyatlar makası içerir, başka akış/vergi yok.VARSAYIMSAL HESAPLAMAFiyat sonucu100 ×(98−100)=−200 TRYSözleşmesel düzeltme+160 TRYAyrı gider−20 TRYNet pozisyon sonucu−60 TRY
Alacak satırı pozisyonun tamamı değildir. Yeni hayalî TRY kontratı 100 birim: gerçekleşme 100→98 TRY; pozitif düzeltme 1,60 TRY/birim; ayrı toplam gider 20 TRY. Fiyatlar makası içerir, başka akış/vergi yok.

Fiyat, kontrat düzeltmesi ve gideri aynı dönemde birleştirin. Düzeltme gününde fiyatın tam belirli miktarda düşeceği evrensel kural değildir.

Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.

Fiyat sonucu
100 ×(98−100)=−200 TRY – Tam kapanışta gerçekleşen fiyat farkı.
Sözleşmesel düzeltme
+160 TRY – 100 ×1,60; hissedar hakkı veya vergi oranı değil.
Ayrı gider
−20 TRY – Makas ikinci kez düşülmüyor.
Net pozisyon sonucu
−60 TRY – −200 +160 −20; alacağın tek başına kâr olmadığını gösterir.

Fiyat sonucu 100 ×(98−100)=−200 TRY; düzeltme +160 TRY; ayrı gider −20 TRY; toplam −60 TRY. Tek başına+160 TRY alacak satırını kâr diye sunmak,−200 TRY fiyat etkisini atlar. 1,60 TRY hiçbir ülkenin stopaj oranından türetilmedi; modelin doğrudan sözleşme girdisidir. Gerçek piyasa fiyatının düzeltme günü tam belirli tutarda düşeceği de varsayılmaz: 100→98 yalnız bu örneğin gerçekleşmiş fiyat girdisidir.

Stop-out, uyarı ve negatif bakiye farklıdır

Teminat uyarısı, zorunlu kapatma ve negatif bakiye koruması ayrı mekanizmalardır. Kapsanan Birleşik Krallık bireysel hesaplarında FCA kuralı, özkaynak gerekli teminatın %50’sinin altına düştüğünde piyasa koşulları elverir elvermez açık pozisyonların kapatılmasını öngörür. Herkese %100’de uyarı veya önce en büyük zararlı pozisyonun kapatılması zorunluluğu çıkarılamaz.

İlgili hesap düzeyindeki negatif bakiye koruması yükümlülüğü o hesaptaki fonlarla sınırlar; bu fonların piyasada kaybedilmesini önlemez. Bireysel hesap kuralını profesyonel, vadeli işlem veya başka hesaba aktarmayın. Kurum, sınıf ve kontratı okuyun. MiFID II çerçevesi AB bağlamıdır; Türkiye için SPK kontrolünün yerine geçmez.

Vergi sonucu ürün ve ikametle sınırlıdır

Vergi; ikamet, gelir sınıflaması, hesap düzeni ve ilgili yıla bağlıdır. Polonya PIT-38 ülkeye özgü örnektir. Yabancı hesap açmak veya vergi formu gelmemesi otomatik muafiyet oluşturmaz. Türkiye’de güncel GİB kuralları ve gerektiğinde uzman değerlendirmesiyle gerçek işlem durumu incelenir; bu yazı genel CFD gelirine sabit oran veya bütün hesaplara aynı stopaj ilan etmiyor.

Gerçekleşmeler, ayrı ücretler, düzeltmeler ve para dönüşümlerini saklayın. Her resmî referans kur her ülkede zorunlu vergi kuru değildir. Kayıtla sınıflandırmayı ayırmak, sözleşmesel nakit düzeltmeyi doğrudan hissedar temettüsü sanmamak için de önemlidir. Broker özeti bütün kişisel bildirim görevlerini belirlemeyebilir.

Beş yaygın karışıklığı kontrol edin

  1. Hisse CFD’sini hisse sahipliği sanmak: kontrat düzeltmesi aynı hukukî hak değildir.
  2. Taşıma süresinde finansmanı unutmak: Uzun vadeli tutma giderleri farklılaştırabilir.
  3. İzin verilen kaldıracı hedef risk yapmak: oran yerine gerçek maruziyet ve planlanan kayıp hesaplanır.
  4. Yüksek kaldıraç görünce bütün korumaların yok olduğu sonucuna atlamak: şirket, hesap ve kapsam ayrı okunur.
  5. Yalnız makası kıyaslamak: Makas ve komisyon toplam senaryoda birleştirilir.

İlk hesaptan önce üç işlemi kâğıtta yapın

  1. Tüzel kişiyi ve hizmet yetkisini resmî kayıttan doğrulayın. Tier-1 pazarlama etiketi ülke uygunluğu veya bütün korumaların kanıtı değildir.
  2. Kontrat bilgisiyle bir kazanç, bir kayıp ve bir gece taşıma senaryosu yazın; miktar ve gider birimini kontrol edin. Demo emir mekaniğini denemeye yardım eder ama canlı gerçekleşmeyle aynı olmayabilir.
  3. Yaşam fonundan ayrı kayıp bütçesi belirleyin. Doğru aritmetik, sabit demo haftası veya kârlı örneklem olumlu canlı sonuç garantisi vermez.

Sonraki Kaldıracı güvenle anlamak okuması, aynı pozisyonun teminatını ve fiyat hareketi etkisini ayrı hesaplar. İki sayının farklı görevini öğrenmeden para yatırma veya hacim artırma sonucu çıkarmayın.