Kaldıraç ve teminat: fiilî pozisyon, oran ve öz kaynak

Kaldıraç oranı, gerekli teminat ve hesabın gerçekten ne kadar pozisyon taşıdığı aynı bilgi değildir. Hayalî 10.000 USD öz kaynaklı hesapta bir standart lot EUR/USD, 100.000 EUR temsil etsin. Kur 1,0850 USD/EUR ise nominal 108.500 USD, fiilî kaldıraç 10,85’tir. Varsayılan tam 1:30 teminat hesabı ise yaklaşık 3.333,33 EUR veya 3.616,67 USD verir. Oran kurmadan önce para birimlerini eşitleyin.

Kaldıraç tam olarak nedir, teminat nedir?

İzin verilen kaldıraç, basit sabit oran modelinde nominal ile gerekli teminatın ilişkisini sınırlar. Fiilî kaldıraç ise gerçek nominal pozisyonun güncel öz kaynağa bölünmesidir. Tam 1:30 varsayımı her bir teminat birimi için otuz nominal birim demektir; hesabın mutlaka öz kaynağının otuz katı pozisyon taşıdığı anlamına gelmez.

Teminat pozisyonlar ve hesap ayarlarına göre bekleyen emirler için istenen güvencedir. İşlem ücreti veya azami zarar değildir. Pozisyon kapanınca gereken teminat değişir; gerçekleşen sonuç ve ücretler de kullanılabilir parayı etkiler. Teminatı eski tutarıyla bakiyeye eklemek doğru kapanış hesabı olmayabilir.

Sabit oranlı basit modelde tam 1:30’un tersi %3,333…; 1:100’ün %1; 1:500’ün %0,2’sidir. Yalnız bu varsayımla daha yüksek izinli limit aynı nominal için daha az teminat ister. Sabit tutar, kademeli oran, vadeli ürün veya hedge hesaplama yöntemine bu ters ilişkiyi körlemesine taşımayın.

Aracı kurum gerçek bir pozisyonda teminatı nasıl hesaplar?

Başlangıç modelinde 100.000 EUR × 1,0850 = 108.500 USD’dir. Tam otuza bölme 3.333,33 EUR ve 3.616,67 USD verir. Buna karşılık kelimesi kelimesine %3,33 ile çarpma 3.330 EUR ve 3.613,05 USD verir. Düzenleyici asgari yüzdeyi, yuvarlanmış 1:30 ifadesiyle matematiksel olarak aynı saymayın. Gerçek sözleşme, hesaplama yöntemi ve daha yüksek sağlayıcı şartı belirleyicidir.

Basit modelde serbest teminat = öz kaynak − kullanılan teminat. Öz kaynak hesabına kredi, tahakkuk etmiş veya bloke ücretler ve başka ayarlamalar girebilir; bakiye + açık sonuç her platformun eksiksiz formülü değildir. Fiyat kaybı öz kaynağı azaltabilir; teminat kuralının veya dönüştürme kurunun değişmesi de serbest tutarı değiştirebilir.

MetaTrader 5 İşlem sekmesi hesap değerlerini gösterir. Bunları sembol özellikleri ve sağlayıcı şartlarıyla birlikte okuyun. Ekrandaki serbest teminat, koşulsuz çekilebilir para veya kaymaya karşı koruma değildir.

A’da 2.000 × 30 = 60.000 USD nominal ve 10:1 fiilî kaldıraç; B’de 2.000 × 100 = 200.000 USD ve 33⅓:1 vardır. Her nominal %1 düşerse fiyat sonucu sırasıyla −600 ve −2.000 USD’dir; daha önce zorla kapanış olmadığı varsayılır. Aynı öz kaynak ve teminat seviyesi aynı fiyat hassasiyeti değildir.

Teminat seviyesi: öz kaynağın gereken teminata oranı

Kullanılan teminat pozitifse seviye = öz kaynak / kullanılan teminat × %100. Kaynak örnekte 10.000 USD öz kaynak ve yuvarlanmış 3.617 USD teminat yaklaşık %276 verir. Yüksek seviye o teminat gereğine göre daha fazla alan demektir; genel güvenlik veya fiyat boşluğuna dayanıklılık garantisi değildir. Sıfır kullanılan teminatta bu bölmeyi yapmayın.

Aynı bir lot uzun EUR/USD 1,0850’den 1,0800’e düşerse 50 pip ve 500 USD fiyat kaybı oluşur. Ücret öncesi öz kaynak 9.500; teminat sabit 3.617 ise seviye yaklaşık %263’tür. Girişten 150 pip düşüşte kayıp 1.500, öz kaynak 8.500, seviye yaklaşık %235 olur. Bunlar sabit teminat ve önceden kapanış olmaması şartıyla modellerdir; “hâlâ güvenli” hükmü değildir.

Yeni TRY modeli: fiyat değişmeden seviye düşebilir

Ayrı hayalî TRY hesabında öz kaynak 100.000, doğrusal pozisyon nominali 10.000 USD ve sabit dönüşüm 40 TRY/USD olsun. TRY nominali 400.000, fiilî kaldıraç 4’tür. Varsayılan teminat oranı %2 ise gereken 8.000 TRY, serbest tutar 92.000 ve seviye %1.250 olur. Sonra sağlayıcının model şartı %5’e çıksın; fiyat, pozisyon ve dönüşüm aynı kalsın.

Teminat şimdi 20.000 TRY, serbest tutar 80.000, seviye %500’dür. Fiyat sonucu sıfır ve fiilî kaldıraç hâlâ 4 iken gösterge düştü. Bu, yeni zarar yazıldığı anlamına gelmez; teminat paydası büyüdü. Ardından ayrı 1.000 TRY ücret işlenirse öz kaynak 99.000, serbest tutar 79.000, seviye %495, fiilî kaldıraç 400 / 99 ≈ 4,04 olur. Ücreti ikinci kez öz kaynaktan çıkarmayın.

Aynı son öz kaynak ve nominalde serbest tutarın sıfır olduğu varsayımsal oran %24,75’tir: 400.000 × %24,75 = 99.000. %25 olsa gereken 100.000 ve serbest tutar −1.000 olur. Bu sınır zorla kapatma kuralı değildir; yalnız belirtilen modelin serbest teminat eşitliğidir. Gerçek kur, Türk kaldıraç sınırı, sağlayıcı uygulaması veya stop-out eşiği kullanılmıyor.

Teminat çağrısı ve zorla kapatma: farklı sinyaller

Margin call, hesap şartlarında belirtilen uyarı veya teminatı tamamlama talebi olabilir. Hayalî %100 uyarı, öz kaynakla kullanılan teminatın eşitliğini gösterir; evrensel bir ESMA uyarı şartı değildir. Telefon, süre tanınması veya para yatıracak zaman olacağını varsaymayın. Ek yatırılan para da riske girer.

Stop out uygulanabilir hesap şartlarında zorla kapatmadır. Tarihsel ESMA bireysel CFD müdahalesi ve Polonya KNF kararı, ilgili hesap değeri toplam başlangıç teminat korumasının yarısının altına indiğinde hesap düzeyinde kapatma güvencesi tanımlar. Tam %50’de fiyat garantisi veya her yerde en zararlı işlemden başlayan sıra değildir. Güncel ülke tedbiri, ürün, müşteri sınıfı ve sağlayıcı şartı kontrol edilir.

ESMA limitleri ve düzenleyici arka plan

Ağustos 2018’de yürürlüğe giren tarihsel Avrupa bireysel CFD programındaki asgari teminatlar ana dövizlerde %3,33, diğer dövizler, altın ve ana endekslerde %5, diğer emtia ve endekslerde %10, tek şirket hisselerinde %20, kriptoda %50 idi. Yaygın kaldıraç gösterimleri sırasıyla 1:30, 1:20, 1:10, 1:5 ve 1:2’dir. Ana döviz sınıfı günlük piyasa jargonuyla değil tedbirin tanımıyla belirlenir. ESMA’nın geçici tedbirinin yenilenmesi 2019’da sona erdi; ulusal önlemler ve güncel kapsam ayrıca okunur.

Polonya kararında belirtilen koşullarla deneyimli bireysel müşteri kategorisi, bazı araçlar için daha düşük başlangıç teminatı sağlayabilir; bu profesyonel müşteriyle aynı statü değildir. Türkiye’de yerleşik kişilere kaldıraçlı hizmet sunumu için SPK yetkisi bağlamını kontrol edin. Avrupa veya Polonya limitleri Türkiye kuralı değildir; burada sayısal Türk sınırı iddia edilmiyor.

ESMA’nın Mart 2018 açıklamasındaki %74–89 zarar eden bireysel CFD hesabı aralığı tarihsel ulusal incelemelere aittir; her sağlayıcının bugünkü yüzdesi değildir. Bu mekanik örnekler kişisel yatırım önerisi veya zarar sınırı garantisi değildir.

Düşük izinli limit ve gerçek pozisyon riski

Aynı pozisyon ve gerçekleşmede daha yüksek izinli kaldıraç fiyat sonucunu değiştirmez; büyüklüğü artırmak değiştirir. Kur 1,0850 iken bir lot 108.500 USD nominaldir. Hayalî 10.000 USD’nin tamamını teminata ayırınca tam 30, 100 ve 500 limitleri 300.000, 1.000.000 ve 5.000.000 USD nominal verir. Teorik lotlar yaklaşık 2,765 / 9,217 / 46,083; pip değerleri 27,65 / 92,17 / 460,83 USD’dir.

Ücret, büyüklük adımı ve diğer şartlar dışarıda; ilk serbest teminat sıfırdır. Son modelde 50 pip aleyhte hareketin teorik kaybı yaklaşık 23.041,47 USD olur, daha önce kapanış yoksa. Bu mümkün emir veya öneri değildir. Limit bir tavan, pozisyon büyüklüğü tercihi ise ayrı karardır. Düşük limit de sermayeyi korumayı garanti etmez.

Al düğmesine basmadan önce dört kontrol

1. Yöntemi okuyun. Nominali hesap parasıyla yazın; tam limit mi, düzenleyici yüzde mi, sabit veya kademeli yöntem mi uygulanıyor?
2. Eşikleri kaydedin. Uyarı, kapatma ve teminat değişikliği şartlarını, hesaplama tabanlarını ayırın. İki eşik arası garanti tepki süresi değildir.
3. Stres hesabını genişletin. Fiyat kaybı yanında ücret, dönüşüm, teminat artışı ve kötü gerçekleşmeyi sınayın. Tek pip mesafesini evrensel güvenli büyüklük saymayın.
4. Hesap ekranını birlikte okuyun. Öz kaynak, kullanılan ve serbest teminat ile seviyeyi karşılaştırın. Düzenli izleme ani kaybı veya kapatmayı ortadan kaldırmaz.