Algoritmik işlem firmaları: rol, hacim ve gerçek maliyet

Algoritmik işlem firması, karar vermek, fiyat kotasyonu yayımlamak veya emir gerçekleştirmek için program kullanır. Bu üç görev aynı iş modeli değildir. Bir banka, piyasa yapıcı ya da fon otomasyondan yararlanabilir; sermayeyi kimin sağladığı ve zararı kimin taşıdığı ayrıca sorulur. Bir sağlayıcıyı değerlendirirken programın yaptığı işi, karşı tarafı ve gerçekleşme kurallarını ayırın. Aynı emir için farklı görünen yüzdeler veya daha iyi ortalama fiyat, tek başına daha iyi sonuç anlamına gelmez.

Algoritmik işlem hangi görevleri kapsar?

Piyasa yapıcı alış ve satış fiyatlarını yayımlar, gerçekleşen işlemlerden doğan pozisyonu yönetir. Emir gerçekleştirme algoritması ise önceden belirlenmiş alım veya satımı uygular; büyük bir emri parçalara ayırabilir, fakat yatırım yönünü kendisinin seçmesi gerekmez. Karar algoritması, tanımlı girdilerle ne zaman ve ne alınıp satılacağını belirler. BIS’in Ekim 2020 raporu bu görevleri ayırır. Aynı kurumda birlikte bulunmaları, birbirlerinin yerine kullanılabilecekleri anlamına gelmez.

Yüksek frekanslı işlem algoritmik işlemin bir alt kümesidir; kısa elde tutma süresi ve düşük gecikmeyle ilişkilidir. Daha uzun sürede emir uygulayan her program HFT değildir. Bir hedge fonu nicel yöntem kullanırken piyasa yapıcılığı yapmayabilir. İnternetteki prop değerlendirme programı da tek başına kurumsal işlem firması tanımı değildir. Etiket yerine sözleşmeye ve yapılan işe bakın; firmanın kullandığı programı bilmek, sizin emrinizde üstlendiği rolü her zaman açıklamaz.

Bankalar ile banka dışı sağlayıcıların ikisi de teknolojiye, kredi erişimine, sermayeye ve risk kontrolüne ihtiyaç duyabilir. XTX Markets kendi müşteri sayfasında FX spot likiditesi ve algoritmik gerçekleştirme sunar; müşterileri arasında bankalar, fonlar ve bireysel müşterilere hizmet veren brokerlar sayılır. Bu, firmanın hizmet açıklamasıdır. Küresel pazar sıralaması veya perakende hesabınızdaki belirli işlemin XTX tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin kanıt değildir.

Citadel Securities LLC’nin Ekim 2021 tarihli FX açıklaması başka bir ayrımı gösterir: belgede ele alınan işlemlerde kendi hesabına taraf olarak hareket eder; müşterinin temsilcisi değildir. Fiyatlar miktara, piyasa koşullarına, envantere ve risk iştahına bağlı olarak farklılaşabilir. Belge başka grup şirketlerini kapsamadığını ve her işlemi tek tek açıklamadığını söyler. Bu sınırları kaldırıp bütün gruba güncel, değişmez bir uygulama atfetmeyin.

Aynı gerçekleşmeler nasıl %20 ve %25 olur?

Tek kaynak ve tanımlı zaman aralığında tamamı bilinen hayalî EUR/USD kümesini ele alalım: algoritmanın gerçekleşmeleri Q=10.000 EUR, diğer katılımcılarınki M=40.000 EUR. Her gerçekleşme EUR olarak bir kez sayılır; gerçekleşmeyen emirler dışarıdadır. Bunlar herhangi bir sağlayıcının POV parametresi veya küresel FX payı değildir.

İlk payda 50.000 EUR toplamıdır, ikincisi yalnızca diğerlerinin 40.000 EUR hacmidir. Kaynak, zaman aralığı, birim ve payda eşleşmeden rapor karşılaştırmayın. Bu yüzdelerin hiçbiri ana emrin ne kadarının tamamlandığını söylemez. BIS raporundaki hacme katılım yaklaşımı, parçalı FX piyasasında tahmin edilen hacim ve veri kısıtları bağlamındadır; bizim iki oranımız o parametrenin evrensel tanımı değildir.

Hızlı fiyatlama neden garantili kazanç değildir?

Piyasa yapıcının spreadi kesin kâr sayılmaz. İki alternatif, tamamen hayalî senaryo kurun; komisyon ve diğer giderleri dışarıda bırakalım. Firma 10.000 EUR’yu euro başına 1,1000 USD’den alır. Aynı miktarı 1,1002’den satarsa fiyat kazancı 2 USD’dir. Fiyat düştükten sonra 1,0995’ten kapatırsa 5 USD kaybeder. Aradaki envanter riski sonucun parçasıdır. Bu rakamlar herhangi bir firmanın gözlenen performansı değildir; alış-satış farkını işlem sayısıyla çarpmak bu riski ortadan kaldırmaz.

Gerçekleştirme algoritmasının sorusu farklıdır. Hayalî 100.000 EUR alımı, 40.000 EUR için 1,1000 ve 60.000 EUR için 1,1002 USD/EUR fiyatlarına bölünsün. Harcama 44.000+66.012=110.012 USD, hacim ağırlıklı fiyat 1,10012 olur. Başlangıç referansından tüm miktarı almakla fark 12 USD’dir; ancak örnek, o referansta bütün miktarın gerçekten mevcut olduğunu kanıtlamaz. Erişilebilir karşılaştırma fiyatı, tamamlanma oranı ve maliyetler ayrıca gerekir.

Ko-lokasyon ağ yolunu kısaltabilir. İçselleştirme kurum içindeki zıt akışları dengeleyebilir. İkisi de envanter riskini sıfırlamaz. “Prop” sözcüğünde de belirli sözleşmeyi okuyun: FTMO’nun burada incelenen CFD SSS’si, platformdaki işlemlerin hayalî sermayeyle simülasyon olduğunu, verilerin firmanın ayrı gerçek hesaplarında kullanılabileceğini açıklar. Bu bilgi bütün prop programlarını tanımlamaz; Türkiye’de sunulma yetkisi veya katılma önerisi de değildir. Diğer ürünlerin ve değerlendirme sürümlerinin koşulları ayrıca incelenir.

Likiditeyi ve maliyeti hangi koşullarda ölçersiniz?

Daha çok sağlayıcı, her hesapta daha dar spread garantisi vermez. Piyasa etkisi, emir bitene kadar taşınan fiyat riski ve tamamlanma olasılığı arasında tercih vardır. Kotasyon değişebilir veya kalkabilir; oynaklık sıçraması bütün algoritmaların aynı kararı verdiğini kanıtlamaz. Belirli işlem yeri, müşteri erişimi, miktar ve zaman için Bid/Ask, kullanılabilir hacim ve gerçekleşmeleri kaydedin. İki ekran okumasından belirli firmanın geri çekildiğini veya niyetini çıkaramazsınız.

Tamamlanmayan miktarı da hesaba katın. Kaynak hayalî modelde amaç 100.000 EUR almak, ilk referans 1,1000 USD/EUR’dir. Yalnızca 60.000 EUR 1,1002’den gerçekleşir: gerçek alım tutarı 66.012 USD, ilk referansa göre fiyat farkı 12 USD. Pencere sonunda seçilen referans 1,1010 ise alınmayan 40.000 EUR için tanımlı fırsat maliyeti 40.000×0,0010=40 USD’dir. Bitiş referansı, uygulanabilir teklif varsayımı değildir.

Yalnızca 12 USD’yi göstermek bitmemiş hedefi gizler. Toplam 52 USD ödenmiş ücret veya borç değildir; fiilî alım yalnızca 60.000 EUR’dur. Ölçü seçilen referansa ve bitiş anına bağlıdır; daha iyi bir alternatifin mevcut olduğunu da kanıtlamaz. Raporun bir kıyaslama kalemini hesap bakiyesinden ikinci kez düşmeyin.

TRY modeli: daha iyi fiyat, daha yüksek ödeme

Kaynak USD örneklerinden ayrı bir varsayım kuralım: aynı anda, aynı koşullarda 2.000 USD satın alınır; bütün verilen miktarlar belirtilen Ask fiyatlarından kesin gerçekleşmiş kabul edilir. A tek gerçekleşmede 40,000 TRY/USD ve toplam 10 TRY ücret kullanır: 80.000+10=80.010 TRY. B, dört ayrı 500 USD gerçekleşmeyi 39,999’dan yapar; her gerçekleşmenin ücreti 5 TRY’dir. Vergi, finansman, başka ücret veya geri kalan miktar yoktur.

B’nin fiyat tutarı 79.998 TRY, dört ücretin toplamı 20 TRY, nihai ödeme 80.018 TRY’dir. Daha iyi ağırlıklı fiyat 2 TRY tasarruf ettirmiş, ücret yapısı 10 TRY eklemiştir; sonuç A’dan 8 TRY daha pahalıdır. Ücret ana emir başına değil, gerçekleşme başına varsayıldığı için dörtle çarpılır. Gerçek sözleşme farklı sayıyorsa bu sonucu kopyalamayın. Kullanılan Ask fiyatına spreadi yeniden eklemeyin. Bunlar güncel USD/TRY kurları, TCMB verileri veya banka teklifleri değildir.

Bireysel yatırımcı hangi sonucu çıkarabilir?

Ürün, hukuki karşı taraf, gerçekleştirme politikası ve kayıtlar başlangıçtır. Dar spread veya tanıdık sağlayıcı logosu belirli işlemin rotasını göstermez. Kurumsal altyapıyla perakende düzen farklıdır; saatlik grafik ya da temel analiz bu farktan kendiliğinden kazanç üstünlüğü üretmez. Stratejinin kendi kanıtı, maliyet hesabı ve kayıp bütçesi gerekir. Piyasa katılımcılarını bu rollerle birlikte değerlendirin; B-book eşit müşteri emirlerinin daima eşleştirilmesi demek değildir.

Türkiye’de yerleşiklerin kaldıraçlı işlemleri için SPK’nın yetkilendirilmiş kuruluş şartını kontrol edin. Yabancı lisans veya likidite sağlayıcısının adı bu yetkiyi yerine getirmez. Bankacılık gözetimiyle kaldıraçlı işlem yetkisini aynı izin gibi sunmayın. Buradaki kurum örnekleri toptan piyasa rollerini açıklar; Türkiye’de işlem açma önerisi değildir.

Bu yazıdan sonra neyi kontrol edebilirsiniz?

1. Gerçek sözleşmeyi ve gerçekleştirme politikasını açın. Kimin kendi hesabına taraf, kimin temsilci olduğunu; fiyat, miktar ve ücretin nerede tanımlandığını yazın. Sağlayıcı listesini tek bir emrin yönlendirme kanıtı saymayın.
2. Eşzamanlı Bid, Ask, hacim, erişim ve zaman kaydı tutun. Saat dilimini ve günü, örneğin Europe/Istanbul olarak belirtin; iki kotasyondan bütün piyasaya veya belirli firmanın davranışına genelleme yapmayın.
3. Tamamlanan ve kalan miktarı, referans farkını ve gerçekten ödenen ücretleri ayrı hesaplayın. Algoritmik işlem çalışmasında bu kontrolleri test edilebilir kurallara dönüştürün; yüksek zaman dilimini otomatik üstünlük kabul etmeyin.