ในบทความนี้
หลังอ่าน คุณจะสามารถ
- เขียนสกุลเงิน จำนวนและ value date ของ FX swap สอง leg ได้
- แยกอัตราในสัญญาออกจาก spot รายการใหม่ได้
- ตรวจเงินพร้อมชำระโดยไม่ใช้ผลต่างสุทธิแทน gross principal
คำศัพท์ในบทความ
สปอต (Spot) · การชำระราคาและวันมูลค่า (Value date) · Balance: ยอดเงินที่บันทึกแล้ว · สกุลเงินฐาน · ธนาคารกลาง · CFD: สัญญาซื้อขายส่วนต่าง ·
FX swap ระดับสถาบันรวมการแลกเงินสองครั้งที่ตกลงพร้อมกัน แต่มี value date ต่างกัน ต้องติดตาม principal ที่ส่งมอบและได้รับแต่ละ leg พร้อมแยก far rate ที่ตกลงวันนี้ออกจาก spot ที่จะเห็นภายหลัง ส่วนรายการ financing ที่เรียกว่า swap ในบัญชีCFDรายย่อยเป็นอีกโครงสร้างหนึ่ง
สองการแลก สอง value date
คู่สัญญาตกลงแลกสองสกุลแล้วแลกกลับในอีกวันหนึ่ง ตามBIS RMA20 Key terms ข้อ15 ทั้งสองอัตราตกลงไว้ในสัญญา Spot-starting swap มี near leg ตาม spot value dateที่เกี่ยวข้อง วัน trade กับวัน settlement จึงคนละแนวคิด และบาง swap เริ่มในวันล่วงหน้า ตรวจทั้งวัน จำนวนเงินและอัตราใน confirmation อย่าสมมุติว่า near leg ทุกชนิดเป็น T+2
Swap points คือส่วนต่าง far rate ลบ near rate ส่วนต่างดอกเบี้ยช่วยอธิบาย แต่ funding spread และ cross-currency basis มีผลต่อราคาตลาดด้วย ส่วน cross-currency swap ที่มีการจ่ายดอกเบี้ยเป็นงวดเป็นโครงสร้างอีกแบบ ไม่ควรใช้ชื่อ swap อย่างเดียวตัดสิน cash flow
โมเดลบริษัทที่ต้องใช้ USD อีกครั้งใน90วัน
บริษัทผู้ผลิตยุโรปสมมุติมี5,000,000USD ใน near settlement date และต้องใช้ USD จำนวนเดิมอีก90วันภายหลัง จึงแลกชั่วคราวเป็น EUR ด้วย FX swap โมเดลราคานี้ใช้ money-market rate แบบ simple interest ต่อปี USD5.25%และ EUR3.75% ปีเศษ ACT/360เท่ากับ90/360 ไม่มี basis spread หรือค่าธรรมเนียมแยก เป็น input สมมุติ ไม่ใช่ดอกเบี้ยนโยบายหรือ quote ปัจจุบัน
| รายการ | สิ่งที่ตกลงหรือคำนวณ |
|---|---|
| Near leg | ส่ง5,000,000USD รับ4,608,294.93EUR ที่1.0850USD/EUR |
| ช่วงระหว่าง value dates | 90วัน t=90/360=0.25 |
| อัตรา money market สมมุติ | USD5.25%ต่อปี EUR3.75%ต่อปี แบบ simple interest |
| Far rate ตามโมเดล | 1.0850×(1+0.0525×0.25)/(1+0.0375×0.25)≈1.089031USD/EUR |
| Swap points | (F−S)/0.0001≈+40.31pips |
| Far leg | ส่ง4,591,237.70EUR รับ5,000,000USD โดยใช้ F ก่อนปัดเศษ |
| สิ่งที่ยังเสี่ยง | funding settlement และคู่สัญญา แม้ตกลงการแลกสองครั้งแล้ว |
เมื่อ quote เป็น USD ต่อ EUR สูตร no-basis covered interest parity วาง rUSD ในตัวเศษและ rEUR ในตัวส่วน USD rate สูงกว่าในสมมุตินี้ทำให้ forward EUR/USD สูงกว่า spot อ่านทิศ cost of carry จากCME และข้อจำกัด parity จากงานวิจัย BIS อย่าปัด F เป็น1.089031แล้วนำกลับไปหา cash flow โดยอ้างว่าเท่ากับค่าจาก F เต็ม
EUR ที่รับและจ่ายต่างกันประมาณ17,057.23EUR แต่ไม่ใช่กำไรสมบูรณ์ของบริษัท ยังต้องรวม funding โอกาสใช้เงินและ cash flow อื่น Swap points ก็ไม่ได้พยากรณ์ spot ในอนาคต
Far rate ไม่ใช่คำพยากรณ์ spot วันสุดท้าย
กรณีสมมุติใหม่แยกจากบริษัทข้างบน: A ส่ง100,000EUR ใน near leg และรับ110,000USD ที่1.1000USD/EUR ตกลง far leg คืน110,500USD เพื่อรับ100,000EUR ที่1.1050 สมมุติสัญญาไม่เปลี่ยนและทำครบตรงเวลา แต่ spot ใน far date เป็น1.1500
สัญญา far leg เดิมกับการซื้อ spot ใหม่
กรณีสมมุติ A รับ100,000EUR:far เดิม1.1050ต้องจ่าย110,500USD ส่วน spot ใหม่1.1500จะใช้115,000USD ไม่รวมต้นทุน/funding
| Far leg คงเดิม | 110,500USD→100,000EUR | แบบจำลองสมมุติ |
|---|---|---|
| Spot รายการใหม่ | 115,000USD→100,000EUR | แบบจำลองสมมุติ |
| ผลต่างราคา | 4,500USD ไม่ใช่ P/L ทั้ง swap | แบบจำลองสมมุติ |
spot ในวันหลังไม่แทน far rate ที่ตกลงไว้ และผลต่างไม่แทนยอดชำระเต็ม
| รายการ | อัตรา USD/EUR | A จ่าย USD | A รับ EUR |
|---|---|---|---|
| Far leg เดิม | 1.1050 | 110,500 | 100,000 |
| ซื้อ spot ใหม่สมมุติ | 1.1500 | 115,000 | 100,000 |
Spot ใหม่ไม่เปลี่ยนเงินที่ต้องจ่ายตาม far leg เดิม ส่วนต่าง115,000−110,500=4,500USD เป็นเพียงการเทียบราคาของสองทางแลก ไม่ใช่ P/L ทั้งหมดของ swap เพราะยังแยก near leg funding และมูลค่าการ close-out ก่อนกำหนดอยู่ จำนวน far payment คือ110,500USD ไม่ใช่500USD ที่ได้จาก110,500ลบ near inflow110,000
Turnover วัดกิจกรรม ไม่ใช่กำไร
ตารางสุดท้าย BIS April2025 Table1เผยพร้อมผลสุดท้าย June2026 ระบุ FX swaps เฉลี่ยต่อวัน4,015,293ล้าน USD หรือประมาณ4.02ล้านล้าน USD ส่วน spot2,951,766ล้าน USD หรือประมาณ2.95ล้านล้าน USD เป็นฐาน net-net ปรับการนับซ้ำ dealer ในประเทศและข้ามประเทศตามนิยาม เป็นข้อมูลของช่วงสำรวจที่ระบุ ไม่ใช่ยอดสดวันนี้
ตัวเลขกิจกรรมเหล่านี้ไม่บอกกำไรของผู้เข้าร่วมหรือจำนวนบัญชี CFD รายย่อย ธนาคารและบริษัทใช้ swap จัดการ funding กับวันชำระเงินได้ แต่ไม่ได้กำจัดทุก exposure ของธุรกิจ สินทรัพย์/หนี้สินที่รองรับ ความพร้อม funding คู่สัญญาและวิธี settlement ยังสำคัญ
Swap line ธนาคารกลางใช้กรอบของตนเอง
กรอบ USD liquidity swap ของ Federal Reserve สหรัฐฯส่ง USD ให้ธนาคารกลางต่างประเทศ ซึ่งอาจนำไปให้สถาบันในเขตตนกู้ต่อ ดูหน้ากรอบ swap line ปัจจุบัน และคำอธิบายธุรกรรมของ Fed ธนาคารกลางต่างประเทศยังต้องคืน USD ให้ Fed และรับ credit risk ของเงินกู้ต่อในเขตตน Fed ไม่ได้เป็นคู่สัญญาโดยตรงกับธนาคารท้องถิ่นผู้กู้นั้น
การแลก principal กลับในกรอบนี้ใช้อัตราเดียวกับตอนเริ่ม และจ่ายดอกเบี้ยแยกตอนจบ ต่างจากโมเดล commercial ข้างต้นที่ near/far ต่างกันเพื่อสะท้อนส่วนต่าง rate สมมุติ การเบิก swap line เป็นมาตรการ funding ไม่ใช่กฎว่า USD ต้องขึ้นหรือลง ไม่ใช้จุดสูงการเบิกเก่าหรือคำอธิบายวิกฤตแทนสัญญาณทิศราคาที่แน่นอน
Covered parity เป็นโมเดลที่มีสมมุติฐาน
สำหรับ quoteUSD/EUR ใช้F=S×(1+rUSD×t)/(1+rEUR×t) กับ rate แบบ simple interest ที่เปรียบเทียบได้และปีเศษตรงกัน การใส่ดอกเบี้ยธนาคารกลางสองตัวไม่ได้สร้าง quote ที่ execute ได้โดยอัตโนมัติ หาก USD rate สมมุติสูงขึ้นขณะที่ค่าอื่นเดิม F โมเดลสูงขึ้น แต่ไม่แปลว่า spot อนาคตต้องขึ้น
งาน BIS อธิบายว่าความต้องการ hedge และข้อจำกัด balance sheet/capital/funding ทำให้ cross-currency basis คงอยู่ได้ การเบี่ยงจากสูตรอย่างง่ายจึงไม่ใช่กำไร arbitrage ไร้ต้นทุนหรือไร้ความเสี่ยง Forward points เป็นส่วนต่างราคาที่สัญญากำหนด ไม่ใช่การเคลื่อนไหว spot ที่คาดหวัง
แยก financing รายย่อยออกจาก FX swap ส่งมอบ
การเข้าถึง ขนาดขั้นต่ำ เอกสารและหลักประกันขึ้นกับสถาบัน ผลิตภัณฑ์และเขตอำนาจ ไม่มีขั้นต่ำหนึ่งล้าน USD หรือเอกสารแบบเดียวทั่วโลกที่ตามมาจากนิยาม FX swap บทนี้ไม่ได้ประเมินสิทธิใช้บริการในประเทศไทย และไม่นำการมีปุ่ม swap หรือชื่อบัญชีไปแทนการตรวจสัญญา
ในบัญชีรายย่อยให้เริ่มจากคู่มือ swap รายย่อย แล้วอ่านวิธีตั้ง rate, การคิดหลายวัน และเหตุที่รายการเปลี่ยนกลางการถือ หน่วยอาจเป็น points เงินหรือรูปแบบดอกเบี้ยที่ระบุ วันพุธไม่ได้เป็นวัน triple charge สากล และ CFDfinancing ไม่เท่ากับการส่งมอบ principal เต็มสอง leg ในตัวอย่างนี้
เพิ่มบัญชีเงินพร้อมชำระ ไม่แทนด้วยผลต่างสุทธิ
ต่อจากกรณี A100,000EUR เท่านั้น สมมุติ A ไม่มี USD ก่อน near leg เมื่อรับ110,000USD แล้วนำ100,000USD ไปใช้ธุรกิจ จึงเหลือ cash10,000USD ก่อน far date ที่ยังต้องคืน110,500USD หากไม่มี cash flow อื่น A ต้องหา USD เพิ่ม100,500 ไม่ใช่เตรียมเพียง500USD การรู้ผลต่างระหว่างสอง leg ไม่บอกว่ามี gross principal พร้อมชำระหรือไม่
| เหตุการณ์ | cashUSD หลังเหตุการณ์ | ภาระ far leg |
|---|---|---|
| เริ่มก่อน near | 0 | ยังมีข้อผูกพันตามสัญญา |
| รับ near leg | 110,000 | ต้องคืน110,500USD ที่ far date |
| ใช้ในธุรกิจ100,000USD | 10,000 | ยังต้องคืน110,500USD |
| เงินที่ต้องหาเพิ่ม | 100,500 | 110,500−10,000 ไม่ใช่ผลต่าง500 |
ถ้าเปลี่ยนเฉพาะ spot ใน far date เป็น1.0500แทน1.1500 การซื้อ EUR100,000รายการใหม่จะใช้105,000USD แต่ far leg เดิมยัง110,500USD ผลต่างราคาใหม่ลบสัญญาจึง−5,500USD ไม่ได้กลายเป็น P/L ทั้ง swap เช่นกัน ทั้งสองทางทดสอบย้ำว่าทิศ spot ไม่แก้จำนวนตามสัญญาที่คงเดิม
ตรวจ cash flow แต่ละ leg ก่อนสรุป
- เขียน value date สกุลที่จ่าย/รับ จำนวนและ quote convention แยกแต่ละ leg อย่าสลับวันตกลงกับวันส่งมอบ
- เพิ่ม funding ค่าธรรมเนียมและสมมุติฐาน close-out เป็นคนละรายการ ถ้าข้อมูลไม่ครบให้ระบุว่ายังคำนวณผลรวมไม่ได้
- ตรวจ gross principal พร้อมชำระในวันนั้น ไม่เอาผลต่างเงินข้ามวันหรือข้ามสกุลแทนยอดที่ต้องส่งจริง
- อ่านแหล่งคำศัพท์ swap เดิมแล้วระบุว่าสัญญาของคุณใช้ความหมายใด การเทียบ far กับ spot ใหม่เป็นเพียงกรณีราคาของการแลก ไม่ใช่ผลรวมทุก cash flow
ลองตรวจความเข้าใจ
FX swap สมมุติคงเดิม far rate1.1050USD/EUR และ A รับ100,000EUR กลับ แม้ spot วันนั้น1.1500 A ต้องคืน USD เท่าไรเมื่อทำสัญญาครบตรงเวลา?
- 110,500USD
ตรวจคำอธิบาย
อัตราที่ตกลงยัง1.1050 จ่าย100,000×1.1050=110,500USD spot ใหม่ไม่แทนอัตรา far leg เดิม
- 115,000USD
ตรวจคำอธิบาย
นี่คือราคาซื้อ100,000EUR รายการใหม่ที่ spot สมมุติ1.1500 คำถามชำระสัญญาเดิมที่1.1050
- 500USD
ตรวจคำอธิบาย
500คือส่วนต่าง near inflow110,000กับ far payment110,500 แต่ยอด far payment เต็มยัง110,500USD
ดูคำตอบที่ถูก
110,500USD
คำถามที่พบบ่อย
FX swap ต่างจาก swap ของ CFD อย่างไร?
FX swap ในบทเป็นสัญญาการแลกเงินและแลกกลับสอง value dates ตามจำนวน/อัตราที่ตกลง ส่วน swap ในบัญชี CFD เป็น financing ตามเงื่อนไขบัญชี หน่วยและตารางคิดอาจต่างกัน ต้องอ่านสัญญา ไม่ใช้ชื่อแทน cash flow
Swap points บอก spot อนาคตหรือกำไรได้ไหม?
บอกส่วนต่าง far กับ near rate สูตร parity อย่างง่ายใช้ rate และปีเศษที่กำหนด แต่ basis funding และต้นทุนตลาดมีผล ไม่ใช่ forecastspot หรือกำไรทั้งหมดของผู้ถือ
Swap line ของ Fed ให้กู้กับธนาคารเอกชนโดยตรงไหม?
ในกรอบที่อธิบาย Fed เป็นคู่สัญญากับธนาคารกลางต่างประเทศ ซึ่งยังมีหน้าที่คืน USD และรับ credit risk ของการให้กู้ต่อในเขตตน principal แลกกลับอัตราเดิมและดอกเบี้ยแยก ไม่ใช้การเบิกเป็นกฎทิศ USD
รายย่อยมีขั้นต่ำหรือเอกสาร FX swap เหมือนกันทั่วโลกไหม?
ไม่มีข้อสรุปสากลจากนิยามเพียงอย่างเดียว ขนาด เอกสาร collateral และสิทธิใช้ขึ้นกับสถาบัน ผลิตภัณฑ์และเขตอำนาจ บทนี้ไม่ได้ประเมินใบอนุญาตหรือสิทธิใช้บริการในไทย
อ่านต่อ
เปรียบเทียบกับ NDF ที่ชำระส่วนต่างอัตรา โดยไม่ได้ส่งมอบทั้งสองสกุลเต็มจำนวนเหมือนโมเดลสอง leg นี้
แหล่งข้อมูล
- BIS: นิยาม FX swap RMA20ข้อ15
- CME: quote convention และ cost of carry
- BIS: basis และข้อจำกัด arbitrage
- BIS: ผลสุดท้าย April2025 Table1เผย June2026
- Fed: อธิบาย principal และดอกเบี้ย swap lines
- Fed: กรอบ Central Bank Liquidity Swaps
- BIS2022: แหล่งบริบทเดิม ไม่ใช่ตัวเลขล่าสุดในบท
- FedH.4.1: แหล่งชุดข้อมูลเดิม ไม่ใช้ยอดเบิกเป็นสัญญาณ FX แน่นอน
- ECB: แหล่งเอกสารเดิมเรื่อง liquidity lines ไม่ใช้รับรองบริการไทย
- BIS2016: URL เดิมของงานวิจัย basis
