Belirsiz sonuç hem işlemde hem başka riskli faaliyetlerde bulunabilir. Bir faaliyete “trading” demek pozitif getiri beklentisini kanıtlamaz. Grafik yöntemi veya yazılı plan da tek başına avantaj değildir. Burada olasılık, maliyet ve karar sürecini inceliyoruz; hukukî kumar sınıflaması veya klinik değerlendirme yapmıyoruz.

Beklenen değer olasılıkla ağırlıklandırılmış ortalamadır

Beklenen değer, mümkün sonuçların her birini olasılığıyla çarpıp toplar. Sonlu bir modelde pozitif sonuç, o modelin ortalamasını anlatır; belirli işlemin veya ayın kârlı kapanacağı sözü değildir. Piyasada olasılıklar ve gelecekteki ödeme dağılımı bilinen sabitler olmaktan çok tahmin edilmesi gereken girdilerdir.

Kaynağın hayalî örneğinde işlem maliyet öncesi %40 olasılıkla 200 EUR kazandırıyor, %60 olasılıkla 100 EUR kaybettiriyor. Beklenen sonuç 0,40 ×200 −0,60 ×100 =20 EUR. Dört kazanç ve altı kayıp tam gerçekleşse toplam 200 EUR olur; fakat on işlem mutlaka bu bileşimi içermez. Modelin %40’ı, gerçek bir stratejiden ölçülmüş başarı oranı değildir.

Geçmiş bir örneklemde ortalamanın pozitif çıkması da aynı dağılımın gelecekte süreceğini ispatlamaz. Kullanılan veri, seçim kuralı ve dışarıda bırakılan işlemler sonucu etkiler. Penn State’in beklenti tanımı matematiksel ağırlıklandırmayı verir; gerçek piyasa girdilerinin doğru olduğu sertifikasını vermez. Sayıdan önce varsayım listesini okuyun.

Maliyeti aynı hesabın içine koyun

Aynı EUR modelinde her işlemin gideri 5 EUR ise beklenti 15 EUR; 25 EUR ise −5 EUR olur. Ücretin küçük veya sabit bir risk yüzdesi olduğu evrensel kural yoktur. Kontrat, büyüklük, gerçekleşme ve taşıma süresi önemlidir. Komisyon, makas, finansman ve kayma hesabı değiştirebilir; net kayıtlarda bulunan gideri ikinci kez çıkarmayın.

İki denemeden birini kazanmak yetmeyebilir

Kaynağın ayrı USD modeli: gider öncesi sonuçlar ±100 USD; her denemede sabit 4 USD gider. Bu örnek önceki eşit olmayan EUR ödemelerinden ayrıdır; piyasa başarı oranı veya tahmin değildir.

Maliyet sonrası hayalî başabaş kazanma olasılığıHer deneme gider öncesi artı veya eksi 100 USD, sabit gider 4 USD. Net sonuçlar +96 veya −104 USD. Varsayılan %48/50/52/54 kazanma olasılıklarında beklenen sonuç −8/−4/0/+4 USD.Maliyet başabaş eşiğini değiştirirNet kazanan sonuç+96 USDNet kaybeden sonuç−104 USDVarsayılan olasılıkBeklenen / deneme48%−8 USD50%−4 USD52%0 USD54%+4 USDp × 96 − (1 − p) × 104 = 0 → p = 52%
Net sonuçlar +96/−104 USD. 0,54 ×96 −0,46 ×104 =4 USD; başabaş olasılık 104/200 =%52. Pozitif hesap, girilen olasılığın gerçek stratejiyi temsil ettiğini kanıtlamaz.

Bu USD modelinde varsayılan %48, %50, %52 ve %54 olasılıklar sırasıyla −8, −4, 0 ve +4 USD beklenen sonuç üretir. “Her iki denemeden birini kazanıyorum” ifadesi maliyeti karşılamaya yetmez. Farklı karşı taraf ve gerçekleşme düzenlemelerini ayrıca değerlendirin; bütün piyasa için sağlayıcı şartlarının tarafsız olduğu güvencesi yoktur.

Zararlı hesap oranı her zararın nedenini açıklamaz

ESMA’nın 27 Mart 2018 açıklamasındaki kayıp oranı tartışması tarihî, AB bireysel CFD kapsamındadır. Bütün döviz katılımcılarını, Türkiye’deki bugünkü hesapları veya kişinin davranışını ölçmez. O veriyi 2025 yıllık raporu gibi etiketlemeyin. Toplu sonuç, hangi kararın belirli bir kayba neden olduğunu tek başına göstermez.

Kaldıraç ve kayıp telafisi için artan hacim maruziyeti büyütebilir; fakat bundan stratejinin beklenen değerini otomatik çıkaramayız. Sonuç hakkındaki kanıtı davranış hakkındaki yargıdan ayırın. Türkiye’de kaldıraçlı işlemlerde gerçek kuruluşun SPK yetkisi ayrıca kontrol edilir; yabancı düzenleme veya yazıdaki matematik bu yetki yerine geçmez.

Avantaj ile kayıp bütçesi farklı sorulardır

Giriş gerekçesi, çıkış ve pozisyon büyüklüğü yazılınca işlem denetlenebilir olur; bu kayıt avantaj yaratmış olmaz. Beklenen sonuç dağılımın ortalamasıyla, iflas riski ise başarısızlığın tanımı ve sermayenin nasıl kullanıldığıyla ilgilidir. Pozitif tahminî ortalama, koşulların değişmeyeceği anlamına gelmez.

Kalan özkaynağın sabit yüzdesi ile başlangıç sermayesinin sabit tutarı aynı değildir. Ne %1 kayıp bütçesi ne pozitif ortalama hayatta kalmayı garanti eder. Düşüş ve toparlanma yüzdesini ayrı okuyun; aynı anda açık pozisyonları ve stop ötesi gerçekleşmeyi de sınayın. Forex geliriyle geçinmek belirsiz getiriyi düzenli harcamaya bağlamanın başka sorularını ele alır.

Kayıp serisi sonraki kazancı borçlandırmaz

Bağımsız denemeler modelinde önceki kayıplar sonraki kazanma olasılığını değiştirmez. Gerçek piyasa işlemleri bağımsız olmak zorunda değildir; yeni bilgiyi inceleyin, yalnız hesabın kayıp serisinden zorunlu dönüş çıkarmayın. Bir sonraki tutarı büyütmek riskteki parayı değiştirir; kararın kalitesini veya olasılığını kendiliğinden iyileştirmez.

Yeni bağımsız TRY karşı örneği: her deneme gider öncesi +100 veya −100 TRY, iki sonucun olasılığı %50 ve denemeler bağımsız olsun. Her denemeye 10 TRY sabit gider uygulanıyor; net kazanç +90, net kayıp −110 TRY. Tutar artırılmıyor. Kural: ilk kazanan denemede veya en geç üçüncü denemede dur. Başka maliyet yok; bu gerçek strateji veya piyasa modeli değildir.

Bir kez kazanmak bütün seriyi kurtarmayabilirYeni hayalî TRY modeli: bağımsız %50/%50 denemeler, brüt ±100 TRY, gider 10 TRY/net +90 veya −110. Tutar sabit; ilk kazanan denemede veya en geç üçüncüde dur.VARSAYIMSAL HESAPLAMAKazan+90 TRY /%50Kaybet, kazan−20 TRY /%25Kaybet, kaybet, kazan−130 TRY /%12,5Üç kayıp−330 TRY /%12,5
Bir kez kazanmak bütün seriyi kurtarmayabilir. Yeni hayalî TRY modeli: bağımsız %50/%50 denemeler, brüt ±100 TRY, gider 10 TRY/net +90 veya −110. Tutar sabit; ilk kazanan denemede veya en geç üçüncüde dur.

En az bir kazanç %87,5; net kârlı seri %50; beklenen seri sonucu −17,50 TRY. Bunlar piyasa tahmini değildir.

Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.

Kazan
+90 TRY /%50 – İlk deneme pozitif; seri biter.
Kaybet, kazan
−20 TRY /%25 – −110 +90: son deneme kazanır, seri kaybeder.
Kaybet, kaybet, kazan
−130 TRY /%12,5 – İki kayıp ile bir kazanç toplamı.
Üç kayıp
−330 TRY /%12,5 – Üçüncü denemede durulur.

İlk deneme kazanırsa toplam +90 TRY ve olasılık %50. Önce kayıp sonra kazanç olursa toplam −20 TRY, olasılık %25. İki kayıp ardından kazançta −130 TRY, olasılık %12,5; üç kayıpta −330 TRY, yine %12,5. İlk kazancı görmek bütün seriyi artıda bitirmekle aynı değildir: en az bir kazanan deneme olasılığı %87,5 iken net kârlı seri olasılığı yalnız %50’dir.

Ağırlıklı seri ortalaması 0,50 ×90 +0,25 ×(−20) +0,125 ×(−130) +0,125 ×(−330) =−17,50 TRY. Beklenen deneme sayısı 1 +0,50 +0,25 =1,75; deneme başına −10 TRY beklentiyle çarpınca aynı −17,50 çıkar. Durma kuralı, sık sık bir kazanç görmeyi sağlar fakat masrafı yok etmez. Gerçek veride bağımsızlık veya sabit olasılık kanıtlanmış sayılmaz.

Süreci ve kanıtı ayrı denetleyin

Gerekçe, enstrüman, miktar, planlanan kayıp, gerçekleşen sonuç, gider ve sapmaları kaydedin. Belirli örneklemin net ortalamasını hesaplayın ve varsayım değişince sonucu sınayın. Sabit sayıda işlem veya tek aylık günlük tek başına istatistiksel güvenilirlik eşiği değildir. İlk kazancı kutlarken önceki kayıpların toplamdan düşüldüğünü kontrol edin.

  1. Gider öncesi ve sonrası kayıtları ayırın; komisyonu iki kez çıkarmayın.
  2. Başarı ölçüsünü baştan yazın: denemede kazanmak mı, belirli seriyi artıda bitirmek mi?
  3. Varsayılan olasılığı, ölçülmüş örneklemden ve ileriye dönük iddiadan ayırın.
  4. Kayıp dizisini, eşzamanlı pozisyonları ve stop ötesi gerçekleşmeyi bütçeyle birlikte sınayın.
  5. Hacmi yalnız kaybı geri almak için değiştirdiyseniz bunu sapma olarak kaydedin; birkaç davranıştan klinik tanı çıkarmayın.

Risk yönetimi bu kontrolleri hesabın sınırlarına bağlar. Sonraki Beklenen değer hesabı ise kazanma olasılığı, kazanç/kayıp büyüklüğü ve giderleri birleştirir. Kısa kazanç serisini geleceğin sözü saymadan girdileri incelemeye devam edin.