Bu makalede
Bu makaleyi okuduktan sonra…
- Tek ve çift gözlem sayısında medyanı, yayılımdan ayrı hesaplamak.
- Yuvarlak kısa notla tam baz puan farkı hesaplamanın hatasını bulmak.
- Yeni modelde eksik katılımcı yüzünden oluşan medyan değişimini kişisel revizyondan ayırmak.
Kavramları makaleden ayrılmadan öğrenin
Merkez bankaları Para politikası Ekonomik takvim Tüketici fiyat endeksi (CPI/TÜFE) Enflasyon Şahin ve güvercin duruşFed’in dot plot nokta grafiği, katılımcıların kendi ekonomik varsayımları altında uygun gördükleri politika faizlerini özetler. Dağılımı okumaya yarar; Komite takvimi veya dolar tahmini değildir. Medyanı, yayılımı, ufku ve kaynak hassasiyetini ayrı kaydedin. Sayının değişmesi, aynı kişilerin görüş değiştirdiğini her zaman göstermez.
Dot plot nedir ve nerede bulunur?
Nokta grafiği, büyüme, işsizlik ve enflasyon değerlendirmeleriyle birlikte Summary of Economic Projections (SEP) içindedir. Mart, Haziran, Eylül ve Aralık toplantılarıyla bağlantılı hazırlanır. Mart/Haziran biçiminde cari yıl ve sonraki iki yıl, Eylül/Aralık biçiminde üçüncü sonraki yıl da yer alır; her yayının gerçek sütunlarını ve dipnotunu kontrol edin. Sütun sayısını değişmeyen bir şablon sanmayın. Örneğin Eylül 2026 SEP, 2026–2029 ve longer run ufkunu içerir.
Katılan Yönetim Kurulu üyeleri ve bölgesel Reserve Bank başkanları değerlendirme sunar. Anonim noktalar hangi seviyede kaç gönderim bulunduğunu gösterir; kişinin adını vermez. Nokta, ilgili yıl sonu uygun hedef aralığının orta noktası veya hedef düzeyidir; grafikte en yakın 1/8 yüzde puana yuvarlanır. Yıllık ortalama ya da hedefin üst sınırı değildir. Hayalî %3,50–3,75 hedefinin orta noktası %3,625’tir.
Eylül 2026 dipnotunda 18 bilgi sunan katılımcı vardır; bunlardan biri 2028 ve 2029 için projeksiyon sunmamıştır. Tam olası üye listesi her sütunun gözlem sayısı değildir. Yılı ve sayıyı başlıktan/dipnottan kopyalayın; gösterilmeyen girdiye sıfır faiz atamayın. Bu sayılar tarihli belgenin kapsamını gösterir, güncel faiz tahmini değildir.
Baz puandan önce hassasiyeti koruyun
Kaynak altı hayalî oranı sıralar: %4,125;4,250;4,375;4,375;4,500;4,625. Ortadaki ikilinin ortalaması %4,375; bizim tek ondalıklı kısa notumuz %4,4. Referans %4,875 de hayalîdir; gerçek yayını veya faiz yolunu yeniden kurmuyoruz.
Referans eksi tam medyan: (4,875−4,375)×100=50 baz puan. Kısa notla (4,875−4,4)×100=47,5 baz puan. Aradaki 2,5, yeni bir politika değerlendirmesi değil notun kaybettiği hassasiyettir. Kaynak yalnız yuvarlak değer veriyorsa eksik basamakları uydurmayın. Tam 50 baz puanlık fark bile iki kesin 25 baz puan indirim veya toplantı tarihi belirlemez.
Medyan ve yayılım farklı soruları yanıtlar
Her ufuktaki gönderimleri önce sıralayın. On dokuz değer varsa onuncu; çift sayıda değer varsa orta ikilinin ortalaması medyandır. Her yayını otomatik on dokuz nokta saymayın. Medyan, çoğunluğun seçtiği faiz veya kurul oyu olmak zorunda değildir. Minimum ve maksimumu ayrıca saklayın.
Kaynak yedi değerli A kümesi tamamen hayalîdir: %3,125;3,375;3,625;3,625;3,875;4,125;4,375. B, bir %3,625’i %3,875 ile değiştirir. Dördüncü değer, yani medyan %3,625→%3,875 gider: +25 baz puan. İkisinde de aralık %3,125–4,375, genişlik 125 baz puan. Her iki medyanı da yalnız yedi gözlemin ikisi seçmiştir; bu çoğunluk değildir.
Ayrı çift sayılı örnekte orta %3,625 ve %3,875’in ortalaması %3,750’dir; hiç kimsenin noktası o değerde olmayabilir. A’nın en üst %4,375’ini %5,125 yapmak medyanı %3,625’te bırakır, genişliği 200 baz puana çıkarır. Bu tek örnek medyanın bütün değişikliklere dayanıklı olduğunu göstermez. Dar yayılım benzer sunulan değerlendirmedir; kesin istikrarlı gelecek yol veya güven aralığı değildir. Yeni bilgiyle görüşler değişebilir.
Uzun vadeli nokta ve nötr faiz
Longer run belirli bir takvim yılı değildir. Uygun politika altında ve başka şok olmadan zamanla yakınsanacağı düşünülen bireysel seviyedir. Medyan, bu bireysel değerlendirmelerin referansıdır; Komite’nin ortak varış sözü değildir. Fed personelinin 2016 notu uzun vadeli nominal değerlendirmeleri kendi koşullarında uzun vadeli nötr faiz tahminleriyle ilişkilendirir, daha kısa ufuktaki nötrlüğü ayrı tutar.
Nötr faiz gözlenen sabit değildir. Bugünkü reel nötr oranı veya kısıtlayıcılık derecesini yalnız bu sütundan çıkaramazsınız. Güncel nominal oranla longer run farkı tek başına yeterli ölçü olmaz. Sonraki SEP’lerde medyan ve aralığı aynı tanımla karşılaştırın. ABD’nin uzun vadeli değerlendirmesi yükseldi diye doların kalıcı güçleneceğini varsaymayın; yabancı faizler, risk ve önceden fiyatlanan beklentiler de vardır. Temel analiz daha geniş bağlamı açıklar.
Noktalar neden tahmin, taahhüt değil?
Bunlar kişisel ekonomik görünüm ve uygun politika değerlendirmeleridir, oy veya bağlayıcı takvim değildir. 12 Haziran 2024 konferansı bunları Komite planı ve kararından açıkça ayırır. Burada doğrudan alıntı yerine anlamını özetliyoruz. Yeni verinin görüşü değiştirebilmesi, revizyonun yönü veya hızının garantilendiği anlamına gelmez.
Aralık 2023 özet tablosunda 2024 yıl sonu federal funds medyanı yuvarlanmış %4,6 idi. Haziran 2024 kararı hedefi hâlâ %5,25–5,50’de tuttu. Yıl sonu projeksiyonu önceki toplantıların tarihini sabitlemez. Ayrı hayalî alıştırmada başlangıç orta nokta %4,375 eksi A medyanı %3,625=75 baz puan; seçilen 25 baz puan adımla üç adım eşdeğeridir, tarih veya sıra değildir.
Projeksiyon sunanlar ile oy verenler farklı gruplardır. Normal FOMC yapısı yedi Yönetim Kurulu üyesi, New York Fed başkanı ve dönüşümlü dört bölgesel başkandan oluşan on iki oy hakkıdır. Diğer bölgesel başkanlar da görüşmelere katılır. Boşluk ve katılmama sayıyı etkileyebilir; her sütunu oylama gibi okumayın.
Noktaların değişimi ve dolar: neyi karşılaştırabilirsiniz?
Aynı yılı, gözlem sayısını, medyanı ve yayılımı karşılaştırın. İlk sütunun yılı değişebilir. FedWatch, aylık ortalama efektif federal funds vadeli sözleşmelerinden varsayımlarla olasılık türetir; bir nokta ise bireysel yıl sonu uygun politika değerlendirmesidir. Aynı tarih etiketi iki ölçüyü aynı yapmaz. Yayın öncesi kaydedilmiş piyasa bilgisini koruyun; sonradan görülen fiyatı önce bilinen beklenti gibi yazmayın.
Anonim sütunlar kişisel yolları vermez. Kaynak hayalî üç kişide ilk yıl %3,%4,%5; sonraki yıl %2,%3,%4, medyan %4→%3. Eşleme A: 3 → 2,4→3,5→4 ile herkes bir yüzde puan aşağı gider. Eşleme B:3→4,4→3,5→2 ile biri yukarı, ikisi aşağı gider. Sütunlar aynıdır. Sıralı sırayı kişi kimliği sanmak, düşen medyandan “herkes indirim bekliyor” sonucunu yanlış üretir. Bu modeller USD, tahvil veya hisse fiyatı tahmini değildir.
Projeksiyonu, ayrı planlanan başkan konferansıyla okuyun. Kevin Warsh, Yönetim Kurulu başkanlığına 22 Mayıs 2026’da başladı; Powell’ın önceki konferansı tarihsel kaynaktır. Güncel konuşmacı, olay saati ve belgeyi resmî takvimden doğrulayın. Gerçek tarihli saat dilimini Europe/Istanbul’a çevirin; hep aynı Türkiye saati varsaymayın. ABD projeksiyonu TCMB kararı veya Türkiye’de erişilebilir fonlama oranı değildir. Şahin/güvercin etiketi kesin döviz yönü vermez.
Yeni kontrol: kimse revize etmeden medyan değişebilir
Türkçe çalışma kartı için yeni, bağımsız modelde aynı yıl ufkundaki beş hayalî kişi %3,%3,%4,%5,%6 sunuyor: medyan %4. İkinci yayında yalnız ilk %3’ü sunan kişi eksik; kalan dört kişinin değerleri aynen %3,%4,%5,%6. Yeni medyan (%4+%5)/2=%4,5: +50 baz puan. Bu kişilerin kimliklerini yalnız alıştırmanın kurucusu bildiği için eşleyebiliyoruz; gerçek anonim SEP’te böyle kimlikler açıklanmaz.
Yıl ufku kadar gözlem sayısı ve eksikliği de karşılaştırın; anonim sütunlarda kişi yolu uydurmayın.
Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.
- İlk beş gönderim
- 3; 3; 4; 5; 6 – Medyan %4. İlk düşük 3’ü sunan kişi sonraki yayında eksik.
- Sonraki dört gönderim
- 3; 4; 5; 6 – Medyan %4,5. Kalan dört kişide sıfır revizyon.
- Ortak küme kontrolü
- İki yayında da medyan %4,5 – Sadece ortak dört kişiyi karşılaştırınca değişim yok.
- Görünür artış
- +50 baz puan – Bu modelde bileşim etkisi; gerçek Fed karar yolu veya niyet kanıtı değil.
Kalan dört kişide revizyon sayısı sıfır; değişim, örneklem bileşiminden doğuyor. Ortak dört kişiyi ilk yayında da seçseydik medyan yine %4,5 olacaktı. Bu, gerçek Eylül 2026 medyan değişimini eksik kişiye bağlayan araştırma değildir. Eksik değeri sıfırla doldurmak da doğru olmaz. Gerçek anonim veride eksikliğin etkisini tek başına ayıramıyorsanız bunu sınır olarak yazın; “50 baz puan şahince revizyon” diye kesin kişisel niyet atfetmeyin.
Sonraki adım: dot plot’u pratiğe taşımak
- Yayın tarihini, tam yıl ufkunu, gönderim sayısını ve eksikleri kaydedin. Medyan için gerekirse orta ikiliyi, yayılım için minimum/maksimumu ayrıca yazın; bunlar oy veya güven aralığı değildir.
- Bilinen hassasiyeti koruyun. Kendi notunuzdaki yuvarlamayı kaynak yuvarlamasından ayırın; gösterilmeyen basamakları tahmin etmeyin.
- Dört SEP toplantısını ve ayrı iletişim saatlerini resmî takvimde kontrol edin. Yayın otomatik yüksek oynaklık veya işlem emri değildir; CPI raporunun dönemi de ayrıca okunur.
- Politika yorumu ile işlemi ayırın. Bildiri ve sonraki yanıtları koşullarıyla okuyun; karşı örnekleri tutun. On beş dakika beklemek düşük risk veya normal gerçekleşme garantisi vermez.
Anladığınızı kontrol edin
Alıştırma: yaklaşık 2 dakika.
Yanıtı ve açıklamayı göster
4,4−4,375=0,025 yüzde puan, yani 2,5 baz puan. Daha büyük kısa notu çıkarmak hesap farkını azaltır.
Diğer sorular
Dot plot tam olarak neyi gösterir?
Medyan ve yayılım nasıl okunur?
Longer run bugünkü nötr faiz mi?
Neden tahmin ile taahhüt farklı?
Yeni modelde 50 baz puan artış nasıl sıfır revizyonla olur?
Kaynaklar ve doğrulama
- Fed — SEP okuma rehberi
Bireysel uygun politika, medyan, yayılım, yıl sonu orta nokta ve gösterim hassasiyeti.
- Fed — Eylül 2026 erişilebilir SEP
2026–2029 ufku; 18 gönderim ve 2028/2029 eksikliği, gerçek dipnot kapsamı.
- Fed personel notu — Nötr faiz ve SEP, 2016
Bongard/Johannsen uzun vadeli nominal değerlendirme ile kısa ufuk nötrlüğünü ayırır.
- Fed — 12 Haziran 2024 konferans transkripti
Projeksiyonlar Komite planı veya kararı değildir; burada doğrudan alıntı yapılmaz.
- Fed — Aralık 2023 SEP
2024 yıl sonu yuvarlak medyanı %4,6; tarihli projeksiyon, toplantı takvimi değil.
- Fed — 12 Haziran 2024 kararı
Tarihsel hedef %5,25–5,50’de tutuldu; güncel oran değildir.
- Fed — Kevin Warsh biyografisi
Yönetim Kurulu başkanlığının başlangıcı 22 Mayıs 2026; konuşmacıyı tarihle doğrulama.
- CME — FedWatch
Vadeli piyasa yöntemi/varsayımlar; bireysel yıl sonu uygun politika noktasıyla aynı ölçü değil.
Hesaplamalar açıkça belirtilen varsayımlara dayanır. Güncel piyasa verilerinin veya sağlayıcının koşullarının yerini almaz.
