ABD’nin yıllık CPI oranı önceki okumadan düşüp tahmini aşabilir. Bunlar çelişki değil, farklı referans karşılaştırmalarıdır. “Dolar için iyi veri” demeden önce seri, dönem, mevsimsellik ve tahmini tanımlayın. Rapor kur yönünü veya emrin hangi fiyatla gerçekleşeceğini vermez. Bu yazı ABD verisini inceler; Türkiye’nin enflasyon yayını veya kişisel bütçenizle aynı seri değildir.

Aynı fiyat değişimi iki sepete farklı yansır

Kaynak iki özel sepet başlangıçta 100 hayalî birim tutar. Aynı dönemde enerji fiyatı %20, diğer fiyatlar %2 artar; miktarlar sabittir. İkame, yeni ürün, kalite ve mevsim düzeltmesi yok. Resmî CPI, fayda veya gerçek hane harcaması hesabı değildir.

Sizin fiyat değişiminiz neden ortalamadan farklı?A başta enerji 10, diğer 90; sonra 12 ve 91,8, toplam 103,8. B başta 30 ve 70; sonra 36 ve 71,4, toplam 107,4. İkisinin başlangıç maliyeti 100. Değişimler yüzde 3,8 ve 7,4. Maliyet çubukları sıfırdan başlayan ortak ölçek kullanır.Aynı fiyatlar, farklı sabit sepetlerEnerji: +%20 • Diğer fiyatlar: +%2EnerjiDiğer harcama0255075100A önce100A sonra103,8B önce100B sonra107,4A: 10×1,20+90×1,02=103,80B: 30×1,20+70×1,02=107,40A maliyet: +%3,8 • B maliyet: +%7,4
A’nın enerji payı 10/100, B’nin 30/100. Maliyet artışı %3,8 ve %7,4; 3,6 yüzde puan fark ayrı fiyat gözleminden değil, başlangıç bileşiminden gelir.

A =10×1,20+90×1,02 =103,80; B =30×1,20+70×1,02 =107,40. İki yüzdeyi eşit ağırlıkla ortalamak veya toplamak sepet paylarını yok sayar. Kendi maliyet artışınızın ortalamadan farklı olması resmî endeksin yanlış olduğunu kanıtlamaz. BLS de CPI’nin ilgili nüfusun ortalama deneyimini ölçtüğünü, her tek haneyi aynen temsil etmediğini açıklar.

CPI’de önce seri kimliğini okuyun

ABD Consumer Price Index, yani Tüketici Fiyat Endeksi, tanımlı mal/hizmet sepetinde tüketicilerin ödediği fiyatların zaman içindeki değişimini ölçer. BLS yayımlar; özellikle kentli tüketici nüfusu kapsamını dikkate alın. Aylık ve yıllık değişim farklı soruları yanıtlar. Yıllık oran tek başına bütün mevsim veya baz etkilerini ortadan kaldırmaz; piyasalar için her zaman daha önemli ufuk kuralı yoktur.

Manşet tüm kalemleri, çekirdek CPI gıda ve enerji dışındakileri kapsar. Dışlanan harcamalar haneler için önemsiz olmaz; kalan fiyatların yalnız faizle belirlendiği de kanıtlanmaz. Kalıcı “önce çekirdek yönü belirler” kuralı kurmayın. Her alan için aylık/yıllık, SA yani mevsimsellikten arındırılmış veya NSA yani arındırılmamış bilgisini saklayın. Bunlar doğruluk sıralaması değil seri kimliğidir.

BLS mevsim faktörlerini yıllık yeniden hesaplar; önceki beş yılın mevsimsellikten arındırılmış endeksleri değişebilir. Geçmiş testte sonradan düzeltilmiş seriyi ilk açıklamada biliniyormuş gibi kullanmayın. İlk yayın belgesi ile elinizdeki son sürüm farklı dosyalar olarak kalmalıdır. Ekonomik takvim tedarikçisinin tahmini de yayından önceki zamanıyla kaydedilir.

Fed hedefi CPI değil yıllık PCE ölçüsüdür

Fed’in yasal amaçları arasında azami istihdam ve fiyat istikrarı vardır. Uzun dönem %2 enflasyon hedefi yıllık manşet PCE fiyat endeksi değişimiyle tanımlanır; çekirdek CPI ile değil. Politika, görünüm ve iki amaçla ilgili riskleri değerlendirir. Tek CPI rakamı zorunlu artırım veya indirim oyu değildir.

CPI fiyat baskısı değerlendirmesine girdidir; aynı alanı tarihli tahminle kıyaslayın ve ters yöndeki bileşenleri saklayın. İstihdam, beklentiler ve başka eşzamanlı bilgi de önem taşır. Fed karar süreci, veri karşılaştırmasından ayrı kurul değerlendirmesidir. Bir açıklama paranın mutlaka güçleneceği veya carry işleminin kazanacağı anlamına gelmez.

PCE’yi CPI rakamını kopyalayarak bulamazsınız

BEA, PCE ve CPI arasındaki farkları formül, ağırlık, kapsam ve diğer etkiler olarak ayırır. PCE kişisel sektörün kendi ve onun adına yapılan harcamalarını, CPI hanelerin cepten harcamalarını dikkate alır. Aynı ekonomik olguya bakan farklı ölçülerdir; bir CPI değeri sonraki PCE sonucu yerine konmaz.

Aynı referans ayı için CPI genellikle PCE’den önce gelir; bu, sonraki raporun bazı parçalarını tahmin etmeye bilgi sağlar. Her zaman daha büyük döviz tepkisi vereceğini veya PCE’nin etkisiz olduğunu kanıtlamaz. Sürprizler, revizyon, diğer parçalar ve fiyatlanmış bilgi iki yayında da etkili olabilir. PCE fiyat endeksi metodoloji farkını geliştirir.

Tek raporda üç farklı karşılaştırma

Kaynağın tüm oranları hayalî örneği: manşet yıllık NSA önceki %3,2, tahmin %2,9, açıklanan %3,0. Manşet aylık SA önceki ve tahmin %0,2, açıklanan %0,3. Çekirdek aylık SA önceki ve tahmin %0,3, açıklanan %0,2. Her tahmin aynı alan için yayından önce kaydedilmiştir.

Yıllık değer öncekiye göre 0,2 yüzde puan düşük ama tahminden 0,1 puan yüksek. Aylık manşet tahmini 0,1 puan aşar, çekirdek 0,1 puan altında kalır. Karışık rapordur. Tahmin farkı ilave aylık fiyat artışı değildir; tek tedarikçinin tahmini BLS projeksiyonu veya herkesin ortak beklentisi değildir. Şahin/güvercin yorumu tek farkın işaretinden ve garanti USD yönünden daha fazlasını gerektirir.

Ayrı NSA endeks modeli 100 →103,2 →106,296: yıllık enflasyon %3,2’den %3’e inerken fiyat düzeyi yükselir. Başka modelde cari endeks ocak ve şubatta 103 sabit, geçen yılın bazı 100’den 101’e geçer: yıllık oran %3’ten yaklaşık %1,98’e iner, cari aylık değişim sıfır. Bu baz etkisi cari fiyatlarda %1,02 düşüş değildir. Hiçbiri gerçek resmî seri yeniden üretimi sayılmaz.

USD gerçekten EUR karşısında değerlenirse EUR/USD düşer; JPY karşısında değerlenirse USD/JPY yükselir. Yüksek CPI bu sonucu sağlamaz. Eşzamanlı Hazine getirisi hareketi başka gözlemdir; gelecekteki işlemin başarısına bağımsız teyit diye eklenmez. Kur hareketi, işlem yönü ve ölçüm anı ayrı yazılır.

Haber gününde bütçe ile gerçekleşme farkını hesaplayın

Hızlı koşullarda emir talep edilen seviyeden farklı gerçekleşebilir. Sıradan stop garantili stop değildir; limitin de farklı gerçekleşme koşulları vardır. IG UK açıklamasındaki at-quote/limit toleransı ve market emri ayrımı o kuruma özgüdür; bütün brokerlar için genel sözleşme sayılmaz. Sabit bekleme süresi veya küçük hacim fiyat kaymasını sıfırlamaz.

Yeni bağımsız TRY risk dosyasında sermaye 100.000 TRY, seçilmiş planlama bütçesi %1 =1.000 TRY. Bu bir yatırımcıya önerilen oran değil, alıştırma girdisidir. Hayalî EUR/USD kontratı 100.000 EUR/lot, pip 0,0001 USD/EUR, hacim adımı 0,01 lot; tüm net sonucun tek sabit 40 TRY/USD ile çevrildiği kabul edilir. Bütçe 25 USD, toplam sabit komisyon 2 USD, başka finansman/vergi yok.

Gerçekleşmiş alım Ask 1,1000; planlanan kapanış Bid 1,0950, uzaklık 50 pip. Bir lotta pip 10 USD. Gidere yer ayıran teorik hacim (25−2)/(50×10) =0,046 lot; adıma aşağı yuvarlayınca 0,04. Planlanan fiyat kaybı 20 USD, giderle 22 USD =880 TRY. Salt 25/(50×10)=0,05 lot seçmek giderle 27 USD =1.080 TRY yapar; planlama bütçesi daha başta aşılır.

Plan 880 TRY; kaymalı senaryo 1.040 TRYYeni hayalî EUR/USD modelinde 1.000 TRY bütçe, 40 TRY/USD, 2 USD sabit toplam gider, 50 pip planlanan stop, 100.000 EUR/lot ve 0,01 lot adımı. Başka gider yok; bütün net tek sabit kurla çevrilir.VARSAYIMSAL HESAPLAMAGider sonrası fiyat bütçesi23 USDTeorik / aşağı yuvarlanan hacim0,046 / 0,04 lotPlanlanan 50 pip kapanış880 TRYHayalî 60 pip gerçekleşme1.040 TRY
Plan 880 TRY; kaymalı senaryo 1.040 TRY. Yeni hayalî EUR/USD modelinde 1.000 TRY bütçe, 40 TRY/USD, 2 USD sabit toplam gider, 50 pip planlanan stop, 100.000 EUR/lot ve 0,01 lot adımı. Başka gider yok; bütün net tek sabit kurla çevrilir.

Plan bütçesine sığan hacim sıradan stop için garanti tavan yaratmaz. Fiyat kayması ve teminat yeterliliği ayrı kontrollerdir.

Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.

Gider sonrası fiyat bütçesi
23 USD – 1.000/40−2. Önerilen risk oranı değildir.
Teorik / aşağı yuvarlanan hacim
0,046 / 0,04 lot – 23/(50×10); 0,01 lot adımına aşağı.
Planlanan 50 pip kapanış
880 TRY – (50×10×0,04+2)×40.
Hayalî 60 pip gerçekleşme
1.040 TRY – (60×10×0,04+2)×40; bütçeden 40 TRY fazla.

Doğru planlanan 0,04 lot bile tavan garanti etmez. Sıradan stopun hayalî gerçekleşmesi Bid 1,0940 olursa uzaklık 60 pip; fiyat kaybı 24 USD, giderle 26 USD =1.040 TRY. Bütçe 40 TRY aşılır. Gerçekleşmiş Ask/Bid makası zaten içerir, bir kez daha düşülmez. Bu senaryo bir olasılık tahmini veya CPI’da mutlaka 10 pip kayma kuralı değildir; hesabın neyi kapsamadığını gösterir. Teminat yeterliliği ayrıca kontrol edilir.

Yayın öncesi maruziyeti belirleyin; stop genişliyorsa pip değeri, uzaklık, maliyet ve hacmi yeniden hesaplayın. Daha geniş stop ve küçük lot tek başına yeterlilik kanıtı değildir. Türkiye’de yerleşik kaldıraçlı işlemlerde SPK yetkili kurum şartını kontrol edin; ABD verisi, yabancı lisans veya platform erişimi yerel yetki yerine geçmez.

Sonraki açıklamada uygulanacak kayıt

  1. BLS’nin tarihli CPI takviminde günü ve 08.30 ABD Doğu saatini kontrol edin. İstanbul karşılığını o tarihe çevirin: örneğin takvimde planlanan 10 Kasım 2026 yayını 16.30’dur; her ay sabit 15.30 varsaymayın. Güncel takvim değişebilir.
  2. Referans ay, alan, SA/NSA, tahmin kaynağı/zamanı ve ilk yayın sürümünü saklayın. Öncekiye fark ile tahmine farkı ayrı sütunlara yazın; sonradan gelen revizyonu eski karara koymayın.
  3. Örneğin 5, 15 ve 60 dakikalık gözlem pencerelerini önceden seçin; aynı fiyat türü, makas, diğer haber ve ilgili getiri gözlemini kaydedin. Bunlar güvenli giriş anları değil, ölçüm kurallarıdır. Pozisyonsuz gözlem de geçerlidir; birkaç açıklama kârlılık kanıtı oluşturmaz.