İsviçre Merkez Bankası 15 Ocak 2015’te euro başına 1.20 CHF asgari kurunu kaldırdı. Bu belgelenmiş politika kararıdır. Tam fiyat yolu ve belirli stop dolumu ise ilgili piyasa veya brokerın yürütme kanıtını gerektirir. Burada herkese geçerli %30 hareket veya bütün emirlerin tek ilk fiyatta gerçekleştiği iddia edilmiyor.

Kara kuğu gerçekte nedir?

Taleb’in The Black Swan yaklaşımı şaşkınlık, büyük etki ve olaydan sonra onu daha öngörülebilir gösteren açıklamalarla ilgilidir. Şaşırtıcılık gözlemcinin bilgisine bağlıdır. Kara kuğu etiketi sayısal olasılık modeli değildir; her oynak seansın aynı sınıfa girdiği anlamına gelmez.

Döviz pozisyonunda hangi varsayımın eldeki tarihsel aralığın dışındaki fiyatlarda bozulacağını sorun. Politikanın değişebileceğini bilmek zamanını, büyüklüğünü veya yürütülebilir fiyatları vermez. Stres senaryosu, uydurulmuş sıklık atamadan sonucu inceleyebilir; bütün şoklardan sağ çıkma garantisi sunmaz. Kısa bir veri döneminde olay görülmemesi, o olayın imkânsız olduğu kanıtı değildir.

Olağan stop neden boşluğu belirlediğiniz fiyattan kapatmayabilir?

Olağan stop bir yürütme isteğini tetikler; fiyat veya hemen başarıyla kapanış garantisi değildir. Tetikleme kuralı araç, piyasa ve brokera bağlıdır. Boşluk çok farklı doluma yol açabilir; işlem gecikebilir, parçalı gerçekleşebilir veya ilgili yürütme koşullarında reddedilebilir. Ekranda görünen ilk fiyat her miktarın oradan dolacağını kanıtlamaz.

Kaynak kurgusal modelde stop girişin 50 pip, gerçek çıkış 200 pip altında; pip değeri sabit ve ek maliyet yok. Fiilî fiyat kaybı planın dört katıdır. Fiyat boşluğu yazısı fiyat ile yürütmeyi ayırır. Bu model SNB günündeki gerçek bir müşteri işlemi değildir.

Garantili stop ayrı sözleşmesel hizmettir. IG UK belgesi belirlenen seviyede kapanışı ve tetiklenirse tahsil edilen, teminat yanında ayrı tutulan primi açıklar. Bu UK kuruluşu ve ürün kapsamındaki açıklama, Türkiye’de ikamet eden kişinin aynı hizmete erişebildiğini veya bütün stopların garantili olduğunu göstermez. Kabul edilmiş emir durumu, uygun ürün, mesafe ve ücret koşullarını gerçek sözleşmede inceleyin.

Belgelenmiş şokların mekanizmaları farklıdır

SNB açıklaması 15 Ocak 2015’te euro başına 1.20 CHF tabanın kaldırıldığını doğrular. İngiltere Merkez Bankası’nın 2016 ikinci çeyrek Markets and operations incelemesi, 23 Haziran referandumunu izleyen oynaklığı ve sterlin değer kaybını belgeler. Bunlar politika ve piyasa bağlamıdır; her brokerın tick yolunu, stop fiyatını veya müşterisinin kaybını belirlemez. Olayın her katılımcıya aynı derecede sürpriz olduğunu da kanıtlamaz.

Mart 2020 Covid-19 krizinde BIS, dolar talebine yönelişi ve dolar fonlama baskısını açıklar. Ayrı bir üründe CFTC personelinin 2020 ara rapor duyurusu, NYMEX WTI Mayıs 2020 vadeli sözleşmesinin 20 Nisan’da negatif fiyatlandığını belgeler. Bu vadesi gelen belirli sözleşmedir; bütün petrol fiyatları veya perakende CFD’ler değildir. Talep, depolama ve ürün yapısını tek bir evrensel “alıcı/satıcı yok oldu” açıklamasına indirgemeyin.

BIS Piyasalar Komitesi’nin 7 Ekim 2016 sterlin flash olayı özeti, günün saati ve mekanik büyütücüleri, opsiyon bağlantılı korunma akışları dahil ele alır. Bu olay haziran referandumu ile aynı değildir. Tarih, araç, piyasa ve kaynak verisinin kapsamını birlikte saklayın; farklı şokların tek tip mekanizma izlediğini varsaymayın.

Kurgusal boşluk modeli: tetikleme ile fiyat kaybını ayırın

Girişin 50 pip altındaki niyet edilen stopa karşı 200 pip altındaki atanmış çıkış, değişmeyen pip değeriyle dört kat fiyat kaybı verir. Daha kötü dolum ve ek maliyet bunu değiştirebilir. Yeterince büyük maruziyet hesap fonlarını tüketebilir; ilk fiyatın veya stop mesafesinin bütün olası kayıpları sınırlandırdığını düşünmeyin.

Negatif bakiye koruması varsa kapsamındaki toplam yükümlülüğü sözleşme ve hukuk çerçevesinde sınırlar. Stop fiyatının garantisi veya yatırılmış fonların korunması değildir. Tetiklenme, gerçekleşme, hesaba kaydedilme ve koruma kapsamı ayrı sorulardır; birine dair belge diğerini kendiliğinden doğrulamaz.

Stres senaryosu kendiliğinden olasılık taşımaz

Kaynak üç kurgusal kayıp 100,700,1.300 PLN. Ortak atanmış ufukta birbirini dışlayan, modelin bütün durumlarını kapsayan üç senaryo kabul edilmiştir. A ve B ağırlıkları da uydurulmuştur; tarihsel frekans veya tahmin değildir. Çubuklar kayıp şiddetini gösterir, görülme sıklığını değil.

Stres senaryosu olasılığı kendiliğinden vermezÜç kurgusal kayıp: 100,700,1300 PLN. A ağırlıkları %80,%15,%5; B %20,%30,%50. Ağırlıklı kayıp A’da 250, B’de 880 PLN. Aynı tutarlar, farklı atanmış ağırlıklar; tarihsel olasılık veya tahmin değil.Senaryo kaybı (PLN)Çubuk uzunluğu kayıp tutarını gösterirS 1100S 2700S 31 300İki KURGUSAL ağırlık kümesiSenaryoModel AModel BS 1%80%20S 2%15%30S 3%5%50Ağırlıklı ortalama A: 250 PLNAğırlıklı ortalama B: 880 PLNKayıp tutarları ağırlıkları belirlemez.
Aynı PLN kayıpları, farklı kurgusal ağırlıklar. Kaynak üç birbirini dışlayan ve modelde bütün durumları kapsayan kayıp: 100/700/1.300 PLN. Aynı ufuk, her iki ağırlık kümesi atanmış ve %100; tarihsel olasılık değil.

A ortalaması 250, B 880 PLN. Basit 700 eşit ağırlığı ekler; tutar listesi tek başına ağırlıkları veya gelecek ortalamayı belirlemez.

Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.

A: 0.80×100+0.15×700+0.05×1.300=250 PLN. B: 0.20×100+0.30×700+0.50×1.300=880 PLN. Her ağırlık kümesi %100 eder. Basit üçlü ortalama 700 PLN, üçüncü bir varsayımı yani eşit ağırlığı ekler. Üç satır bu seçimi gerekçelendirmez; ağırlıksız senaryoların etkisini ayrı raporlayın. Bu model ES veya VaR hesabı değildir. Rockafellar–Uryasev yaklaşımında kayıp değişkeninin dağılımı ayrıca tanımlanır; buradaki sayılar bağımsız öğretim modelidir.

TRY karşı örneği: fiyat kaybı ile çevrim kuru birlikte değişir

Yeni ayrı, tamamen kurgusal iki pozisyon: İlk pozisyon 1.000 USD büyüklüğünde USD/TRY satışı, giriş 40.00, niyet edilen stop 40.50, atanmış stres çıkışı 42.00. Planlanan fiyat kaybı 500 TRY; stres fiyat kaybı 2.000 TRY, ayrıca tek seferlik 50 TRY ücret. İkinci pozisyon 10.000 EUR EUR/USD alış, giriş 1.1000, atanmış çıkış 1.0900; fiyat kaybı 100 USD, bu ikinci bacakta ek ücret yok.

TRY stres toplamında çevrim kurunu dondurmayınYeni kurgusal USD/TRY kısa 1.000 USD 40→42, stop niyeti 40,50 ve tek 50 TRY ücret; EUR/USD uzun 10.000 EUR 1.10→1.09, ikinciye ek ücret yok. USD kayıp 42 TRY/USD’den yazılır.VARSAYIMSAL HESAPLAMAUSD/TRY kısa bacağı2.000+50=2.050 TRYEUR/USD uzun bacağı−100 USD →−4.200 TRYİki bacak ve kalan özkaynakKayıp 6.250; kalan 3.750TRY
TRY stres toplamında çevrim kurunu dondurmayın. Yeni kurgusal USD/TRY kısa 1.000 USD 40→42, stop niyeti 40,50 ve tek 50 TRY ücret; EUR/USD uzun 10.000 EUR 1.10→1.09, ikinciye ek ücret yok. USD kayıp 42 TRY/USD’den yazılır.

Fiyat ve para birimi varsayımını aynı senaryoda birleştirin. 6.250 TRY bir atanmış kayıp, olasılık veya bütün olası kayıpların sınırı değil.

Küçük ekranda şemayı yatay kaydırabilir veya büyütebilirsiniz. Değerler ve sonuç aşağıdaki metinde de yer alır.

USD/TRY kısa bacağı
2.000+50=2.050 TRY – Plan fiyat kaybı 500 TRY, stres fiyat kaybı 2.000; dört kat ve ayrı ücret.
EUR/USD uzun bacağı
−100 USD →−4.200 TRY – Atanmış aynı stres kuru 42; eski 40 değil.
İki bacak ve kalan özkaynak
Kayıp 6.250; kalan 3.750 TRY – Başlangıç 10.000, başka akış/pozisyon/kredi yok. Eski kur toplamı 200 TRY eksiltirdi.

Streste ikinci kayıp 42.00 TRY/USD üzerinden 4.200 TRY olarak hesaba yazılıyor varsayılmıştır; toplam 2.000+50+4.200=6.250 TRY. Eski 40 kurunu dondurmak ikinciyi 4.000 ve toplamı 6.050 gösterir: 200 TRY eksik. Başlangıç özkaynağı 10.000 TRY, başka pozisyon/fon akışı/kredi yoksa kalan 3.750 TRY; eski kurla yanlış 3.950 görünürdü.

Burada kur, dolum ve ücretler atanmıştır; gerçek broker dönüşümü veya TCMB işlem kuru değildir. Fiyat kaybını hesaba çevirirken aynı senaryonun para birimi varsayımını tutarlı kullanın. İki farklı sembol bu senaryoda birbirini korumuyor. Sonuç, olayın olasılığı, teminat kapanış yolu veya bütün olası kayıpların sınırı değildir; süreçte daha erken zorunlu kapanış gerçekleşirse ayrı fiyat yoluyla yeniden hesap gerekir.

Maruziyeti ve korumanın kapsamını kontrol edin

Miktar, atanmış hareketin parasal etkisini değiştirir; olağan stop kesin tavan değildir. ESMA’nın geçici 2018 perakende CFD müdahalesinde ana döviz çiftleri için 30:1, diğerleri için 20:1 açılış sınırı ve hesap düzeyinde negatif bakiye koruması yer aldı. Bu tarihsel AB ürün/müşteri kapsamıdır; güncel veya dünya çapında evrensel sınır değildir. Dışarıdan sunulan kaldıraç ile etkin maruziyeti ayırın.

Türkiye’de yerleşik kişilere kaldıraçlı işlem hizmeti için ilgili SPK yetkisi önemlidir. Yabancı düzenleyici lisansı Türkiye izniyle aynı değildir; BDDK bankacılık izni de bu yetkinin yerine konmaz. Bu yazı güncel sayısal Türkiye kaldıraç sınırı, belirli brokerın izni veya Türkiye’ye aktarılan ESMA koruması iddia etmez. Sözleşmedeki tüzel kişiyi, müşteri sınıfını ve uygulanacak ülkeyi belirleyin.

Ortak risk etkenli birkaç pozisyonu bağımsız koruma saymayın. Negatif bakiye koruması hesabın bütün ayrılmış fonlarını kaybetmeyi önlemez. 2018 standardizasyonu, öncesinde hiçbir kurumun böyle koruma sunmadığının kanıtı da değildir. Frankın güvenli liman anlatısı kesin yürütülebilir fiyat veya müşteri zararı üst sınırı vermez.

Bir sonraki şoktan önce hazırlanacak dosya

  1. Birkaç stres sonucu hesaplayın. Ters dolumu, etkilenen pozisyonları, maliyet/kur/teminat değişimini yazın; parasal kayıp ve kalan özkaynağı hesaplayın. Stopun on katı yalnız bir kurgusal şiddettir, evrensel hacim testi veya olasılık değildir.
  2. Korumanın kapsamını belgeleyin. Tüzel kişi, perakende/profesyonel sınıf, ülke ve kapsanan CFD hesabını ayırın. Markadan veya yabancı düzenleyici adından dünya çapında koruma çıkarmayın.
  3. Bilinen olayları kaydedin. Önümüzdeki üç ayın ilgili merkez bankası, seçim ve referandum tarihlerini resmî takvimden belirleyin. Tarih bilmek sonuç bilmek değildir; pozisyonu azaltma veya çıkma kararını önceden değerlendirin.
  4. Varsa garantili stop koşulunu inceleyin. Prim, minimum mesafe, kabul durumu, uygun ürün ve sözleşme kuruluşunu karşılaştırın. Olağan stop fiyat veya kapanış garantisi değildir; ayrı güvence kendi gerçek şartlarıyla değerlendirilir.