Last look: ret, yanıt süresi ve gerçek maliyeti ayırın

Emir reddi veya yeniden fiyat verilmesi, tek başına last look kullanıldığını göstermez. Önce isteğin hangi fiyatla gönderildiğini, yanıtın ne olduğunu ve kayıtların aynı saati kullanıp kullanmadığını ayırın. Kabul edilen işlemlerin hızlı olması da reddedilen isteklerin maliyetsiz olduğu anlamına gelmez.

Last look aslında nedir?

Last look, elektronik döviz işleminde fiyatı veren tarafın isteği kabul veya reddetmeden önce yaptığı son geçerlilik/fiyat kontrolüdür. Esas tartışma toptan elektronik FX piyasasına aittir. Bireysel CFD müşterisinin sözleşmesi, aracısı ve isteğin izlediği yol ayrıca incelenir; bütün perakende emirleri aynı altyapıdan geçmez.

Fiyat ekranda göründü diye her modelde koşulsuz gerçekleşme garantisi oluşmaz. Alıntının bağlayıcılığı ve emir kabul şartı gerçek sözleşmeye bağlıdır. Merkezi emir defterinde eşleşme de platformun kuralları ve mevcut karşı emirler üzerinden gerçekleşir; her tıklama anında ve sınırsız miktarda işlem demek değildir.

Emir gerçekleştirme sürecinde gönderim, karşı tarafa ulaşma, kontroller, karar ve yanıtın size dönmesi farklı olaylardır. Son yanıt süresini bu aşamalardan sadece birine atamayın. Sağlayıcının açıkladığı pencerenin başlangıcı, sonu ve kullanılan referans fiyatı öğrenmeden tek bir milisaniye sayısı yeterli değildir.

İki ayrı saatten last look süresi çıkarılamaz

Kaynak kurgu kayıtta istemci isteği kendi başlangıcından 100 ms’de gönderiyor. Sunucuda alım başka başlangıçtan 96 ms, istemciye yanıt aynı istemci saatinde 116 ms. Tutarlı istemci saatinde 116 − 100 = 16 ms ölçülebilir. Sunucudaki 96’yı istemcideki 100’den çıkarmak isteğin gönderilmeden dört milisaniye önce ulaştığını kanıtlamaz.

16 ms bütün yanıt yoludur. Ağ, kuyruk, kontrol veya diğer aşamaların payını ayrı zaman damgaları olmadan bilemeyiz. Sunucu ve istemci saatleri senkronize edilse bile last look başlangıç/bitiş olaylarının tanımlanması gerekir. Bu çizim gerçek broker gecikme ölçümü veya bir suistimal bulgusu değildir.

Bu kontrol süresi neden var?

GFXC raporu geçerlilik kontrolünde işlem ayrıntılarını ve kullanılabilir kredi limitini, fiyat kontrolünde isteğin müşteriye sunulabilecek güncel fiyatla uyumunu ayırır. Dağınık fiyat akışında çok sayıda müşteriden eşzamanlı veya gecikmiş istek gelebilir. Sağlayıcının eski fiyatla işlem riskini yönetmesi ile müşterinin gerçekleşme belirsizliği aynı olayın farklı taraflarıdır.

Gecikmeden yararlanma stratejileri ve eski kotasyonlar bu tartışmanın gerçek konularıdır. Her ret otomatik hile olmadığı gibi bu gerekçe de her gecikmeyi haklı kılmaz. Daha düşük sağlayıcı riski bütün müşteriler için mutlaka daha düşük spread veya daha iyi sonuç garantisi değildir. İsteğiniz kabul edilmezse aynı hedefi yerine getirmek için daha kötü fiyatla karşılaşabilirsiniz.

Tartışmanın saklandığı yer: asimetri

Simetrik fiyat kontrolü iki yöndeki değişime aynı toleransı uygulayabilir. Asimetrik kural iki yönde farklı sonuç doğurabilir. Gerçek sağlayıcının ne yaptığı açıklama ve uygun kayıtla incelenmelidir. Tek kötü fiyat veya birkaç ret, kuralın tamamını ve sebebini teşhis etmez.

Şu ayrımları koruyun: ret isteğin gerçekleşmemesidir; yeniden kotasyon yeni fiyat önerisidir; fiyat kayması ise belirlenmiş referansla gerçekleşen fiyatın farkıdır. Zarar durdur emrinin tetiklenmesi ve stop avı iddiası da ayrı sorulardır. Aynı grafikte görünmeleri ortak neden kanıtı değildir.

Varsayımsal örnek: bir ret nasıl görünür?

Kaynak kurgu EUR/USD alış isteği ask 1,0850’den gönderilsin. 50 ms içinde ask 1,0851’e çıkınca isteği reddeden, ask 1,0849’a inince eski 1,0850’den kabul eden tek yönlü bir kural düşünün. Bu bir broker kaydı, yaygınlık istatistiği veya gerçek sağlayıcıya atfedilen politika değildir.

Bir pip burada 0,0001’dir. İkinci satırda fiyat iyileştirmesi verilmemesi ile ilk istekten kötü gerçekleşme farklıdır. Retten sonra yeni emir verilirse onun fiyatı ve miktarı ayrı kaydedilir. Bu alış örneğinde yükselen ask, sağlayıcının eski fiyattan satmasını daha dezavantajlı kılar.

Yeni TRY testi: ikinci istekte sıfır kayma, ilk karara göre sıfır maliyet değildir

Ayrı ve tamamen kurgu modelde hedef 10.000 EUR almak, ilk referans 40,0000 TRY/EUR olsun. Komisyon yok, miktar tam gerçekleşiyor. A yolunda ilk istek 40,0050’den kabul edilsin: ilk referansa göre ek tutar 10.000 × 0,0050 = 50 TRY.

B yolunda ilk istek reddedilsin. Daha sonra siz yeni bir isteği 40,0200’den gönderip tam o fiyattan alın. İkinci isteğe göre kayma sıfırdır; ilk hedef fiyatına göre ek ödeme ise 10.000 × 0,0200 = 200 TRY olur. İki alternatif yol arasındaki fark 150 TRY’dir. Yalnız kabul edilen son emrin kaymasını gösteren rapor bu karar zincirini açıklamaz.

B’de tekrar istek vermediyseniz gerçekleşmiş ikinci alım ve onun 200 TRY fiyat farkı yoktur; karşılanmamış döviz ihtiyacının piyasa riski ayrı kalır. Bu karşılaştırma ret sebebini last look olarak belirlemez, herhangi bir sağlayıcının genel üstünlüğünü de kanıtlamaz. Katkısı, ilk hedefin referansını yeni isteğin referansından ayırmaktır; kaydı olmayan bir işlemi sonradan gerçekmiş gibi eklemek değildir.

Kurallar ve iyi uygulama ilkeleri ne söylüyor?

FX Global Code’un 17. ilkesi kullanımın, karar süresinin ve iki yöndeki fiyat değişiminin kabul/ret üzerindeki etkisinin açıklanmasını öngörür. Last look geçerlilik/fiyat kontrolüne hizmet etmelidir. Kabul etme niyeti olmadan bilgi toplama ile pencere sırasında müşteri isteğindeki bilgiye dayanarak işlem yapma konusunda sınırlamalar getirir.

Bilgiye dayalı işlem konusundaki yönlendirmede dar bir cover-and-deal istisnası vardır: önce piyasada ters işlem yapılarak piyasa riski alınmadan müşterinin isteğinin karşılanması açıkça anlaşılmalı, pencerede işlem gören hacmin tamamı müşteriye aktarılmalı ve düzenleme uygun biçimde belgelenip açıklanmalıdır. Bu koşulları atlayıp “bütün hedge işlemleri serbest” veya “her kullanım kesin yasak” sonucu çıkarmayın.

Code toptan piyasaya ilişkin gönüllü iyi uygulama çerçevesidir; kanun yerine geçmez ve Türkiye’de hizmet izni vermez. FCA’nın 19 Kasım 2021 tarihli açıklaması, fiyat/geçerlilik kontrolünün gerektirdiğinden fazla bekleyerek gelecekteki fiyatın sağlayıcının lehine gidip gitmediğine bakmayı Code’larla uyumsuz sayar. Bu tarihli açıklamayı her ülkede bütün sağlayıcılara aynı biçimde uygulanabilen bir mahkeme kararı diye sunmuyoruz.

Türkiye’de yerleşik kişiye kaldıraçlı hizmet için ilgili SPK yetkisi ayrıca doğrulanır. Yabancı lisans, Code’a bağlılık beyanı veya ECN etiketi bu yetkinin yerine geçmez. Bu metin belirli firmanın dinamik sicil sonucunu veya Türkiye’de müşteriye açık bir ürününü doğrulamaz.

Last look ile nerede karşılaşılır?

Toptan elektronik FX’te farklı modeller vardır; kesin kotasyon kullanan ve last look kullanmayan yerler de bulunur. ECN veya piyasa yapıcı etiketi tek başına hangi kontrolün hangi tarafta yapıldığını ispatlamaz. Gerçek sözleşme tarafını, emir yolunu ve gerçekleştirme politikasını birlikte inceleyin. Her perakende CFD hesabının toptan katılımcıyla aynı erişimi veya hakkı olduğunu varsaymayın.

Geçmiş kayıtlarınızdan hem kabul hem ret yanıtlarını aynı tanımla inceleyin. Kaynak kurgu örnekte sekiz kabulün her biri 5 ms, iki reddin her biri 80 ms sürüyor. Sadece kabuller ortalaması 5 ms iken bütün on yanıtın ortalaması (8 × 5 + 2 × 80) / 10 = 20 ms’dir. 20 ms ortalama yanıt süresidir; reddedilen emirler gerçekleşmediğinden on işlemin ortalama gerçekleşme süresi değildir.

İki ortalamadan hiçbiri tek başına uygunsuz last look kanıtı olmaz. Enstrüman, saat, miktar, piyasa koşulu, kabul/ret durumu ve referans tanımı karşılaştırılabilir olmalıdır. Merkez bankası kararı gibi hareketli dönemlerle sakin dönemi veya farklı likidite koşullarını açıklamasız birleştirmeyin. Eksik veriyi açıklama talebine dönüştürün; nedensellik uydurmayın.

İlk adım: eldeki kayıtları nasıl incelemeli?

1. Gerçek sözleşme tarafını ve hizmet yetkisini doğrulayın; emir politikasında last look’un kimde ve hangi amaçla kullanıldığını sorun.
2. Mevcut son aylık kayıtta kabul, ret, yeniden istek ve gerçekleşmeleri ayırın. Test için gerçek para ile yeni işlem açmayın.
3. İstek kimliği, fiyat, miktar ve zaman damgasının saat kaynağını kaydedin. Senkronizasyon ve olay tanımı eksikse ölçümün sınırını yazın.
4. Pencere süresi, referans fiyat, iki yönlü tolerans, ret nedeni ve istek bilgisinin kullanımı için açık açıklama isteyin.
5. İlk hedef ile sonraki isteğin referanslarını ayırın; aynı parayı veya fiyat farkını iki kez maliyete eklemeyin.
6. Sağlayıcı örneğini fiyatlandırma, sözleşme ve hesap koşullarını ayırarak okuyun. Teminat seviyesi, emir yanıt süresinin ölçüsü değildir.