Polonya’da Forex şirketi: CIT, temettü ve gerçek nakit hesabı

Polonya’da özel yatırım ile sp. z o.o. şirketini karşılaştırırken “%9 mu, %19 mu?” sorusu yetmez. Önce gelir kaynağı ve rejim uygunluğu belirlenir; ardından şirket kârı, mevcut nakit ve ortağın eline geçecek para ayrı hesaplanır. Aşağıdaki PLN örnekleri Polonya’ya özgüdür. Türkçe dil, Polonya vergi mukimliği veya Türkiye’de aynı rejimlerin bulunduğu anlamına gelmez.

Bu yazı bireysel vergi kararı değildir. Vergi yılı, araç, şirketin geliri, ortağın durumu ve para alma yöntemi birlikte değerlendirilmelidir. Polonya için uygun yetkiye sahip vergi danışmanına, Türkiye için ilgili yetkili mali müşavire gerçek sözleşme ve kayıtları sunun. Şirket kurmadan önce varsayımlarınızı yazmak, yalnız daha düşük başlık oranına dayanarak yapılan karşılaştırmayı görünür kılar.

Bireysel beyan mı, şirket mi: gerçekte neyi karşılaştırıyoruz?

Polonya’da özel Madde 30b geliri, gerçek işletme faaliyeti ve şirket geliri farklı durumlardır. JDG kaydı açmak işlemin kaynağını seçmez. Aynı CFD adı altında farklı amaç ve hukuki faaliyet olabilir; spekülasyon ve uygun ticari riskten korunma aynı sınıfa otomatik konmaz. Gerçek olaya uygulanabilen yolları JDG ve şirket rehberindeki sorularla ayırın.

Olağan klasik CIT modelinde %19 temel oran, koşullu %9 ise sermaye kazancı dışındaki uygun gelirler içindir. Yıl içi gelir sınırı, küçük mükellef veya uygun başlangıç şartı ve kanuni dışlamalar birlikte incelenir. Özel banka gibi farklı hükme tabi kuruluşlar bu yazının olağan şirket modeli değildir. Estonya tipi CIT ayrı giriş şartları ve vergiyi doğuran olayları olan başka rejimdir.

CIT sonrası kâr neden kasadaki nakit değildir?

Kaynak 2026 Polonya örneğinde normal %19 CIT uygulanır; indirim, geçmiş zarar, istisna veya özel rejim yok. Doğru vergi matrahı ile CIT öncesi muhasebe kârı eşit ve 100.000 PLN’dir. Bu eşitlik bütün şirketler için kural değil, model varsayımıdır. Vergi ödenmeden önce model varlıkları 40.000 PLN nakit ve 60.000 PLN tahsil edilmemiş alacaktır; başka kalem ya da akış yoktur.

19.000 PLN CIT gerçekten nakitten ödenir: vergi sonrası kâr 81.000 PLN, mevcut nakit 40.000 − 19.000 = 21.000 PLN. Alacağın 60.000 PLN’si tahsil edilmez. Fark ikinci vergi veya otomatik zarar değildir; varlığın biçimidir. Alacak açık pozisyondaki gerçekleşmemiş fiyat farkı değil, zaten kayda alınmış sonuca aittir. Mevcut 21.000 PLN, izinli temettü miktarı veya gelecekte kesin tahsilat demek değildir.

Neden %9 CIT bile sahibin efektif yükünde %9 değildir?

Ayrı kurgu karşılaştırmada vergi matrahı ve muhasebe kârı 100.000 PLN, indirim ve zarar yok; uygun vergi sonrası kârın tamamı Polonya’da bireysel ortağa olağan temettü olarak dağıtılır ve %19 PIT uygulanır. Şirkete gerçekten %9 uygulanabiliyorsa CIT 9.000, geriye 91.000 PLN kalır. Temettü PIT’i 17.290, sahibin parası 73.710 PLN. Birleşik vergi 26.290 PLN, yani %26,29. Bu düşük oran sermaye kazançlarına genel hak değildir.

%19 CIT örneğinde 19.000 PLN kurum vergisinden sonra 81.000 PLN kalır. Bunun %19’u 15.390 PLN temettü PIT’i; toplam vergi 34.390 PLN ve sahibin neti 65.610 PLN’dir. İki oranı toplamak %38 vererek yanlış taban kullanır. İkinci aşama ilk vergi sonrası tutara uygulanır. Diğer alıcılar, istisnalar veya farklı para alma yöntemleri kendi değerlendirmesini gerektirir.

Bu tablo işletme maliyeti, prim veya başka kişisel yükümlülükleri içermez. Olağan tam temettü varsayımı altında temel vergi özel karşılaştırmadan yüksektir; her şirketin her ödemesi için evrensel sonuç değildir. Şirkette kalan kâr ile kişisel harcamaya hazır para farklı ceplerdedir. Şirket ayrı tüzel yapıdır; ortağın çekmek istediği tutarı yalnız broker bakiyesinden okuyamazsınız.

Estonya tipi ertelemenin giriş ve olay şartları neler?

Polonya’da uygun şirketin tuttuğu olağan kârda erteleme olabilir. Ancak yalnız temettü vergiyi doğurmaz: gizli kârlar, işletmeyle ilgisiz giderler ve kanundaki diğer olaylar dağıtım olmadan da yük doğurabilir. Dolayısıyla “para çekmeyene vergi sıfır” bütçesi bütün durumlara uygulanmaz. Gelecekteki ödeme, dönemsel uygunluk ve işletme gideri hesaba katılmadan erteleme net avantaj kanıtı değildir.

Madde 28j’de önceki yıl faaliyet gelirinin KDV dahil hesaplanan bileşiminde sayılan pasif kategorilerin payı %50’den az olmalıdır. Finansal araçların satışı ve haklarının gerçekleştirilmesi listede yer alır. İstihdam, ortaklık yapısı ve diğer şartlar da vardır; uygun yeni başlayan veya küçük mükellefler için özel hükümler ayrıca incelenir. Test gelir bileşimidir; yalnız finansal varlıkların bilanço payı olarak yeniden yazılmaz.

Bu yüzden yıllarca yeniden yatırım niyeti rejime giriş hakkı yaratmaz. Gerçekleştirilecek geliri sınıflandırmadan on yıllık varsayımsal getiri tablosu çizmek eksik olur. Kazancın gelecekte ne olacağını da şirket şekli garanti etmez. Önce kullanılabilir hukuki yolu, sonra nakit akışının zamanını ve ortağın erişimini karşılaştırın.

KDV, sigorta ve sabit giderler nasıl ayrı kontrol edilir?

Yatırım tutmak veya alım satım yapmak otomatik KDV hizmeti sunmak değildir. Polonya’da finansal hizmet varsa Madde 43 istisna ve dışlamaları ayrıca değerlendirilir; indirilecek KDV ve diğer hizmetlerin durumu da ayrıdır. “Trading şirketi” etiketi KDV kaydını veya bütün abonelik/ekipman KDV’sini geri alma hakkını belirlemez. Türkiye’deki KDV yükümlülüğü de bu Polonya maddesinden çıkarılmaz.

Kuruluş planında S24 mahkeme ve kullanılan yola özgü giderleri güncel olarak sorun. 29 Kasım 2025’ten itibaren verilen ilgili KRS başvurularında MSiG yayım yükümlülüğü kaldırılmıştır; eski 100 PLN yayım ücretini otomatik eklemeyin. Asgari 5.000 PLN sermaye şirketin parasıdır; başvuru harcı değildir. Noter yolunda noter ve mahkeme giderini ayrı alın. Şirket sözleşmesi PCC’si genel olarak kanuni matrahın %0,5’i; indirim ve istisnalarla değerlendirilir, başlık sermayenin doğrudan %0,5’i değil.

Kanunen gerekli defter, mali tablo ve sorumluluk düzeniyle dış muhasebe bürosu satın almak farklıdır. Yardım bedelini gerçek broker kayıtları, dönüşüm, yıl sonu işi ve beyan kapsamıyla fiyatlandırın. Muhasebe Kanunu Madde 64, diğer kuruluşlar için üç şarttan ikisini ve ayrı kuruluş/olay nedenlerini içerir; yalnız “küçüğüz” diyerek denetim muafiyeti çıkarılmaz.

Tek ortağın sosyal ve sağlık sigorta başlığı, başka eşzamanlı başlıklar, mukimlik, indirim ve ilgili dönem matrahıyla değerlendirilir. Şirket kârını çarparak herkese aynı ZUS paketi hesaplanmaz. ZUS ve faaliyet ayrı inceleme gerektirir. Gerçek fiyat teklifi ve kişisel prim hesabı alın; kârın sıfır veya zarar olduğu yılda da sabit görevler sürebilir. Türkiye’de SGK veya vergi sonucu bu Polonya başlığından aktarılmaz.

Şirket hangi kâr düzeyinde anlamlı olur?

Kaynakta özel Madde 30b ile olağan %19 CIT ve tam %19 temettü karşılaştırması sınıflandırma, eşit gelir ve indirim yokluğu varsayar. 200.000 PLN’de özel temel vergi 38.000, kalan 162.000 PLN; şirkette birleşik vergi 68.780, sahibin parası 131.220 PLN. 500.000 PLN’de özel vergi 95.000, kalan 405.000 PLN; şirkette birleşik vergi 171.950, kalan 328.050 PLN. Ayrı işletme gideri bu rakamlara eklenmemiştir.

Belirtilen seviyelerde oranların sabit çıkması, her gelir veya rejimde aynı sonucu ispatlamaz. Uygun yüksek özel gelirde dayanışma vergisi gibi ayrı yükler, gerçek maliyet, istisna ve dağıtım yöntemi ayrıca incelenir. Buradan evrensel 200.000 veya 250.000 PLN şirket açma eşiği üretmeyin. Başa baş ancak aynı kapsamda doğru girdilerle anlam taşır.

Özel yatırım, JDG ve şirket yolu ne zaman uygulanır?

Kaynağı doğru belirlenmiş özel Madde 30b geliri temel karşılaştırmadır. Ortaklık, işleyiş veya halefiyet gibi şirketin vergi dışı amaçları olabilir; gelir kaynakları, ödeme biçimi, maliyet ve sigorta görevleri gerçekte değerlendirilmelidir. Hukuki biçim tek başına tasarruf sağlamaz ve kişinin her roldeki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Forex zararını mahsup etme kuralları da kaynak ve zarar yılına bağlıdır.

Kurgu şirketin %9’a uygun diğer kaynak matrahı 100.000 PLN ve spekülatif sermaye zararı 40.000 PLN olsun; indirim ve önceki zarar yok. Toplam sonuç 60.000 PLN olsa da diğer kaynak CIT’i 9.000 PLN’dir. Sermaye zararı bu matrahı azaltmaz. 60.000 × %9 = 5.400 PLN hesabı vergiyi 3.600 PLN eksik gösterir. Sermaye sonucu yalnız +40.000 PLN kazanca dönerse vergi 9.000 + 7.600 = 16.600 PLN olur. Bunların hiçbiri henüz ortağın temettüsü değildir.

Tablonun göstermediği tuzaklar neler?

KRS ve kanuni mali tablo erişimi şirket veya yönetim bilgilerini görünür kılabilir; gerçek kuruluş ve role göre hangi verinin açık olduğunu kontrol edin. Ne şirketin kendiliğinden gizlilik sağladığını ne trader’ın bütün özel kayıtlarının yayımlandığını varsayın. Muhasebe, vergi, mali tablo ve sicil süreleri kuruluş ve döneme bağlıdır. Dış hizmet alınması yönetimin kanuni sorumluluğunu otomatik silmez.

Yalnız küçük ikinci paydan tek ortak sigorta statüsü çıkarılmaz. Yüksek Mahkemenin 21 Şubat 2024 tarihli III UZP 8/23 kararının resmî bültendeki hükmü, iki ortaklı şirkette %99 paylı ortağın belirtilen tek ortak hükümleriyle sosyal sigortaya tabi olmadığını söyler. Muvazaa veya başka sigorta başlığı farklı olaydır. Bu karar Türkiye SGK kuralı veya herkese hisse bölme talimatı değildir.

Yeni TRY kontrolü: vergiyi karşılayacak para hangi gün var?

Ayrı varsayımsal nakit planında şirketin kullanılabilir nakdi 60.000 TRY, henüz tahsil edilmeyen alacağı 140.000 TRY olsun. Ayrı incelemeyle belirlenmiş toplam 65.000 TRY ödeme o gün yapılacak. Bu 65.000 TRY Türk vergi oranından türetilmemiş, yalnız model girdisidir; tablo kâr veya temettü hesabı değildir. Hiç tahsilat gelmezse nakit açığı 5.000 TRY olur. Banka ve alacak toplamı 200.000 TRY diye ödeme için 200.000 TRY var sanmayın.

Ödeme öncesi gerçekten alacağın %20’si tahsil edilirse 28.000 TRY gelir; nakit 88.000 ve ödeme sonrası 23.000 TRY olur. Bu tahsilat garantisi değildir. Asgari nakit farkını kapatacak 5.000 TRY, alacağın yaklaşık %3,57’sidir; ama oranı bilmek borçlunun o gün ödeyeceğini sağlamaz. Tahsilat tarihi teyitsizse onu kesin para gibi kullanmayın. Açık tespit edilmesi de otomatik kredi veya yeni riskli işlem önerisi değildir.

Noter aramadan önce ne yapmalı?

1. Ülke, vergi yılı, araç ve gerçek faaliyet kaynağını yazın. “Şirket %9” deniyorsa sermaye dışı sınıfa ve bütün şartlara hangi gerekçeyle girildiğini sorun.
2. Yalnız uygulanabilir rejimleri, aynı doğru gelir ve gerçek maliyetlerle modelleyin. Şirket kârı, alacak, nakit, ödenen vergi ve sahibin parası ayrı satırlar olsun.
3. Sıfır gelir ve zarar yılını ekleyin; personel, sigorta, muhasebe, bildirim ve olası denetim gereksinimini fiyatlandırın. İlgili Polonya danışmanının yetkisini KIDP gibi resmî meslek kaynağından kontrol edin.
4. Dağıtım dışı vergiyi doğuran olayları ve şirketin vergi dışı amacını yazın. Türkiye’de aynı soruları gerçek mukimlik, şirket ve araç için yetkili mali müşavire yöneltin; PLN oranını TRY’ye taşımayın.
5. Önce mevcut özel yatırımı doğru uzlaştırın. Belgeli her VPS, eğitim veya bilgisayar faturası otomatik indirilebilir değildir. Varsayımsal ek 10.000 PLN gerçekten uygun gider ve yeterli Madde 30b matrahı varsa temel %19 hesap 1.900 PLN azalır; önce uygunluğu belirleyin.