CRS en FATCA: rekeningrapportage is geen belastingberekening

Een buitenlandse brokerrekening kan onder gegevensuitwisseling vallen. Dat betekent niet dat de uitgewisselde waarde jouw belastbare winst is, of dat jouw eigen aangifte al is gedaan. Controleer drie afzonderlijke zaken: de rapportage door de instelling, de fiscale behandeling van jouw transacties en je eigen formulieren. Voor Nederland zijn de Belastingdienst en jouw werkelijke fiscale situatie het vertrekpunt; de Poolse voorbeelden hieronder zijn geen Nederlandse belastingberekening.

Wat doet CRS en welke landen zijn relevant?

CRS, de Common Reporting Standard van de OECD, organiseert automatische uitwisseling van financiële rekeninggegevens. Een rapporterende instelling identificeert rekeningen volgens de toepasselijke nationale uitvoering. Informatie gaat doorgaans naar haar eigen belastingautoriteit en vervolgens naar de bevoegde partnerautoriteit. Deelname van een land, de classificatie van een rekening en de bestemming van een concreet bericht zijn verschillende vragen.

Controleer de instelling, het type rekening, de geregistreerde fiscale woonplaats en de uitwisselingsrelatie voor de betreffende periode. Een landenlijst bewijst niet dat iedere rekening naar ieder ander land wordt gerapporteerd. Binnen de EU geeft DAC2 een juridisch kader voor rekeninginformatie; het is geen wereldwijde aangifte inkomstenbelasting. De geconsolideerde OECD-tekst uit 2025 is een naslagtekst met wijzigingen. Publicatie daarvan betekent niet dat elke wijziging overal al geldt.

De Belastingdienst beschrijft beide richtingen: Nederland geeft relevante gegevens door en ontvangt buitenlandse rekeninginformatie over Nederlandse fiscale inwoners. Ontvangen informatie betekent volgens die toelichting niet automatisch dat iemand Nederlandse belasting moet betalen. Een instelling registreert je woonland via haar identificatieprocedure; de Belastingdienst kan voor een aanslag tot een ander oordeel komen. Een ingevulde eigen verklaring is dus geen bindende persoonlijke woonplaatsuitspraak.

Een gesloten rekening heeft nog een jaarhistorie

Neem een fictief EU/Polen-model voor 2025. Eén rekening bij een EU-rapporterende instelling is vanaf 1 januari terecht als rapporteerbaar voor een Poolse inwoner aangemerkt. De rekening wordt daadwerkelijk op 31 augustus gesloten; er is geen bijzondere uitsluiting of woonplaatswijziging. Op 31 december geen actieve rekening hebben, verandert haar eerdere bestaan niet.

DAC2, bijlage I, sectie I A(4), voorziet bij sluiting tijdens het jaar in rapportage van die sluiting in plaats van een nog geopend eindsaldo. De CRS-toelichting onderscheidt daadwerkelijke sluiting eveneens van een rekening die alleen leeg is. Het model stelt geen winst, verlies, andere veldbedragen of Poolse belasting vast. Bewaar rekeningidentificatie, sluitingsbevestiging en de administratie over het actieve deel van het jaar.

Welke gegevens kunnen worden gerapporteerd?

Onder de toepasselijke rekeningregels kunnen identificatie, fiscaal woonland, fiscaal identificatienummer, rekeningnummer, instelling, saldo of waarde en bepaalde betalingen worden uitgewisseld. Welke financiële velden gelden, hangt mede van het rekeningtype af. Bij een effectenbewaarrekening zijn verkoopopbrengsten iets anders dan aankoopkosten of nettoresultaat. Ook rente en dividenden zijn niet hetzelfde als stortingen.

Een rapportageoverzicht vervangt daarom je transactieregistratie niet. Bewaar de oorspronkelijke valuta, relevante gebeurtenissen en perioden. Verwar de aanleverdatum van de instelling, de uitwisseling tussen autoriteiten en jouw aangiftedatum niet. Een Poolse indieningsdatum of een uitwisselingsmaand is geen universele persoonlijke deadline. Wacht met een verplichte aangifte niet op de komst van een CRS-bericht.

FATCA: beoordeel de Amerikaanse verbinding afzonderlijk

FATCA is een Amerikaans stelsel met verplichtingen voor bepaalde buitenlandse instellingen en afzonderlijke verplichtingen voor relevante Amerikaanse belastingplichtigen. Amerikaans staatsburgerschap of een andere Amerikaanse fiscale status kan ook buiten de VS belangrijk zijn. Een rekening in USD, Amerikaanse betaalroute of Amerikaanse broker maakt je op zichzelf echter niet tot US person. CRS-woonplaatsgegevens en FATCA-status moeten ieder volgens hun eigen regels worden beoordeeld.

Voor Nederland beschrijft de Belastingdienst gegevensdoorgifte aan de IRS op grond van FATCA en de Nederlands-Amerikaanse overeenkomst. Er komt ook informatie uit de VS naar Nederland. Dat is geen bewijs dat de twee richtingen exact dezelfde velden bevatten of dat FATCA en CRS identiek zijn.

Een afzonderlijk buitenlands vergelijkingsgeval is de Pools-Amerikaanse overeenkomst. Artikel 2 noemt aan de Amerikaanse kant onder voorwaarden onder meer depositierente en Amerikaanse dividenden of andere Amerikaanse inkomsten op Poolse rapporteerbare rekeningen. De omvang wijkt af van CRS en van de Poolse rapportage over Amerikaanse rekeningen. “Ik ben geen US person” bewijst dus niet dat geen enkel uitwisselingskanaal relevant kan zijn.

De IRS beschrijft daarnaast de eigen verplichting van bepaalde Amerikaanse belastingplichtigen om buitenlandse financiële activa op Form 8938 te melden, afhankelijk van voorwaarden, drempels en uitzonderingen. Een aparte FBAR-verplichting kan ook relevant zijn. Het bericht van een instelling vervangt die persoonlijke beoordeling niet. Evenmin moet iedere Nederlandstalige lezer daardoor automatisch een Amerikaans formulier indienen.

Wat vertelt gegevensuitwisseling je niet?

Geen automatisch bericht is geen belastingvrijstelling. Omgekeerd bewijst een ontvangen bedrag geen belastbare nettowinst. Vertrek van woonplaats, product, persoonlijke of zakelijke hoedanigheid, bron, verdrag en jaar. Zie de uitleg over fiscale woonplaats voor het onderscheid tussen landen en feiten.

Schuif op een klein scherm door de tabel om alle kolommen te lezen.

Vijfmaal zoveel bruto-opbrengst, hetzelfde resultaat

Twee fictieve rapporteerbare effectenbewaarrekeningen vallen onder de aangenomen bruto-verkoopopbrengstregel. Beide beginnen met PLN 20.000 en eindigen uitsluitend met geld. A koopt eenmaal voor PLN 19.500 en verkoopt voor PLN 20.000: bruto-opbrengst PLN 20.000, kosten PLN 19.500, resultaat PLN 500. B doet vijf opeenvolgende aankopen van elk PLN 19.900 en verkopen van elk PLN 20.000: opbrengsten PLN 100.000, kosten PLN 99.500, eveneens PLN 500 resultaat. Beide eindigen op PLN 20.500.

Er is geen krediet, commissie of andere geldstroom aangenomen. Elke volgende aankoop is financierbaar uit de voorgaande verkoop en resterend geld. De factor vijf in verkoopopbrengsten bewijst geen factor vijf in belastbaar inkomen. Dit is een effectenbewaarmodel, geen automatische veldregel voor elke CFD. Controleer uitzonderingen en lokale uitvoering; de OECD-toelichting behandelt bruto-opbrengsten apart van saldi en andere inkomsten.

Nieuw EUR-tegenvoorbeeld: zelfs twee gelijke velden zijn onvoldoende

Neem twee andere fictieve effectenrekeningen C en D, ieder met EUR 20.000 beginvermogen. Beide kopen voor EUR 19.500 en verkopen voor EUR 20.000. Voor dit model wordt de bruto-verkoopopbrengst vóór afzonderlijke kosten gerapporteerd; dit is geen bewering dat iedere instelling commissies op dezelfde wijze verwerkt. C heeft geen verdere kosten of geldstromen en eindigt op EUR 20.500: resultaat EUR 500.

D ontvangt daarnaast een storting van EUR 700 en betaalt afzonderlijke kosten van EUR 700. Ook D eindigt op EUR 20.500 en heeft EUR 20.000 bruto-verkoopopbrengsten, maar het rekeningresultaat is EUR 500 − 700 = −EUR 200. Controle: 20.500 − 20.000 − 700 = −200. Dezelfde verkoopopbrengst én dezelfde eindwaarde identificeren het nettoresultaat dus niet. Je mist de geldstromen en kosten. Dit is een administratief tegenvoorbeeld, geen box 3-berekening of vaststelling dat EUR 200 fiscaal aftrekbaar is.

Polen: PIT-38 is geen internationaal standaardformulier

Alleen voor het Poolse voorbeeld: kwalificerende particuliere derivateninkomsten van een Poolse fiscale inwoner onder artikel 30b worden doorgaans via PIT-38 berekend en aangegeven. Eerst komen opbrengsten, toegestane kosten, omrekening en eventuele verliesaftrek of verrekening; de locatie van de broker beslist dit niet zelfstandig.

In een fictief Pools belastingmodel is PLN 40.000 artikel-30b-belastbaar inkomen correct vastgesteld na toegestane kosten. Er is geen verdere verliesaftrek, buitenlandse belastingverrekening of andere relevante heffing in dit model. Tegen 19% volgt PLN 7.600. Dit is geen Nederlandse, Britse of Amerikaanse belastingregel. Stel bij een Poolse aangifte vast of de contractspartij PIT-8C verstrekt en sluit de andere rekeningen aan. Het voorbeeld voor belastingjaar 2024 blijft historisch; Poolse prop-firmvergoedingen vragen hun eigen kwalificatie.

Voor Nederlandse verplichtingen begin je bij de Belastingdienst, het relevante jaar en het werkelijke instrument. Poolse NBP-koersen, formulieren en termijnen zijn geen standaardinstellingen voor jouw Nederlandse aangifte. Hetzelfde geldt andersom: Nederlandse toelichtingen vervangen geen Poolse of Amerikaanse beoordeling wanneer die werkelijk relevant is.

Wat kun je nu concreet controleren?

1. Leg woonplaatsfeiten per periode vast. Nationaliteit, adres of één dagentelling is geen universeel eindantwoord. Onderzoek de toepasselijke nationale regels en een eventueel verdrag.
2. Controleer de verklaring bij de instelling. Bekijk woonland, identificatienummer en US-statusvragen. Corrigeer onjuiste informatie volgens haar procedure en bewaar bevestigingen van veranderingen.
3. Download ook gesloten rekeningen. Bewaar rapporten, echte sluitingsbevestigingen, stortingen, opnames en transacties. Een ongebruikte app is niet vanzelf een gesloten rekening.
4. Maak een veldwoordenboek. Noteer per bedrag of het saldo, verkoopopbrengst, betaling of eigen berekend resultaat is. Leg valuta, periode en rekening vast voordat je cijfers vergelijkt.
5. Stel je eigen aangifte vast. Scheid inkomstenbelasting, eventuele vermogensmeldingen en de rapportage van de instelling. Raadpleeg gericht advies bij dubbele woonplaats of een onduidelijke contractvorm.

Blijkt vooraf ingevulde Nederlandse informatie onjuist of ontbreekt een buitenlandse bankrekening, dan beschrijft de Belastingdienst hoe je de aangifte in Mijn Belastingdienst kunt verbeteren of aanvullen. Dat verandert niet automatisch de bronadministratie van de bank; controleer die als aparte taak. Deze controle gaat om juiste gegevens, niet om het voorspellen welke rekening wel of niet wordt gezien.