Centrale banken op Forex: beleid, interventie en reservewaardering

Een centrale bank beïnvloedt valuta via monetair beleid, het beheer van activa en soms valuta-interventies. Dat zijn verschillende werkzaamheden. Een renteverhoging is geen opdracht om de munt te kopen. Een reserveportefeuille met een hogere gerapporteerde waarde bewijst evenmin dat er een aankoop is geweest. Begin bij de wettelijke taak, het gebruikte instrument en de verwachting vóór het besluit. Bekijk vervolgens ook de munt aan de andere kant van het valutapaar.

Houd doel, instrument en verwachting uit elkaar

Het mandaat beschrijft de publieke taak van de instelling. Een beleidsrente, liquiditeitsoperatie, aankoop van effecten of valutatransactie is een instrument. De marktverwachting gaat over wat deelnemers vóór de bekendmaking aannamen. De wisselkoers is een relatieve prijs, geen automatisch resultaat van het mandaat. Zet deze vier onderwerpen in afzonderlijke kolommen voordat je een koersbeweging probeert te verklaren.

Volgens de ECB werkt Monetair beleid via financieringsvoorwaarden, verwachtingen en andere kanalen door in economie en prijzen. Die doorwerking kent lange, wisselende en onzekere vertragingen. De rentekop van een nieuwsbericht laat de toelichting, de verwachte volgende stappen en de eerdere verwachting weg. Ook een grote balans vertelt niet welke oorzaak één beweging van EUR/USD had.

Voor een Nederlandse lezer is de rolverdeling relevant: de Raad van Bestuur van de ECB beslist over het monetaire beleid voor het eurogebied; DNB neemt aan die besluitvorming deel. DNB kiest dus geen zelfstandige beleidsrente uitsluitend voor Nederlandse retailrekeningen. Een Nederlandstalige uitleg over een Zwitserse of Japanse operatie maakt die buitenlandse bevoegdheidsverdeling niet Nederlands. We gebruiken hier geen actuele rente als vast gegeven voor een handelsstrategie.

Een hogere reservewaarde kan zonder aankoop ontstaan

Het fictieve bronmodel houdt op beide momenten precies EUR 10.000.000 aan. Er zijn geen aankopen, verkopen, rente, in- of uitstroom of andere veranderingen. USD is alleen de rapportagevaluta. Bij 1,10 USD per EUR is de waarde USD 11.000.000; bij 1,20 USD per EUR USD 12.000.000. Het verschil van USD 1.000.000 komt geheel uit herwaardering: 10.000.000 × (1,20 − 1,10). Er is geen extra miljoen dollar aan kasgeld of extra hoeveelheid euro’s ontstaan.

Het IMF maakt bij reservegegevens onderscheid tussen valuta-effecten, actief kopen en verkopen en andere prijsveranderingen. Daarom heb je voor een echt verslag een aansluiting van begin- naar eindstand nodig. Alleen twee totalen vergelijken scheidt die oorzaken niet. De bedragen en koersen in ons diagram horen niet bij een echte centrale bank of waarnemingsdatum.

Reservebeheer is niet hetzelfde als monetair beleid

Officiële reserves kunnen verschillende componenten bevatten, waaronder buitenlandse valuta-activa en monetair goud. Goud is geen vreemde valuta. De eigenaar, de beheerder en de rapporterende instelling hoeven niet overal dezelfde partij te zijn. Vergelijk een cijfer voor valutareserves dus niet ongemerkt met de volledige balans of met een totaal waarin ook goud zit.

De SNB benoemt veiligheid, Liquiditeit en rendement als voorwaarden bij haar beleggingsbeheer. Dat is iets anders dan stellen dat centrale banken hun monetaire beleid uitsluitend op winstmaximalisatie richten. Omgekeerd maakt een publieke taak niet ieder portefeuillerendement onbelangrijk. Vraag bij een reservegetal naar samenstelling, waarderingsdatum, rapportagevaluta en transacties. Een ongedateerde ranglijst bewijst niet wat een instelling vandaag heeft gehandeld.

Nieuw afzonderlijk EUR-voorbeeld: houd USD 1.200.000 onveranderd aan, zonder rente of andere prijsveranderingen. Bij 1,10 USD/EUR is dat circa EUR 1.090.909,09; bij 1,20 USD/EUR EUR 1.000.000. De EUR-waardering daalt met circa EUR 90.909,09, terwijl de hoeveelheid dollars gelijk blijft. Dit is uitsluitend een zelfgekozen omrekenmodel, geen DNB-portefeuille of boekhoudregel. Een andere rapportagevaluta kan een ander teken van de waardeverandering laten zien zonder tegengestelde transacties.

Interventie vraagt een bevoegde beslisser en een transactie

Valuta-interventie betreft valutatransacties door monetaire autoriteiten met een wisselkoersdoel. Wie beslist en wie uitvoert hangt van het land af. In Japan beslist de minister van Financiën over interventie; de Bank of Japan voert als diens agent uit met het Foreign Exchange Fund Special Account. Dat proces is niet hetzelfde als een eigen monetairbeleidsvergadering van de BOJ. Een plotselinge beweging identificeert de opdrachtgever of transactie niet.

Een gedateerd voorbeeld is het besluit van de SNB op 15 januari 2015 om de minimumkoers van CHF 1,20 per euro los te laten. Een toezegging beëindigen is een ander beleidsfeit dan de koers ondersteunen met een valuta-aankoop. Voor een percentage koersbeweging zou je bovendien bron, meetvenster en noteringsrichting moeten kiezen. Uit dit beleidsfeit volgt hier geen universeel verliespercentage voor klanten of risicoranglijst van alle valutaparen.

Interventie of communicatie kan samengaan met abrupte koersveranderingen en andere uitvoeringsomstandigheden. Omvang van reserves bewijst geen blijvend succes of volledige prijscontrole. Evenmin bepaalt een officieel bericht welke prijs iedere retailaanbieder afgeeft. Bewaar het oorspronkelijke bericht, de datum en eventueel later bekendgemaakte transacties. Controleer voor bestaande blootstelling afzonderlijk de contractuele stop- en margeregels; een gewone stop garandeert geen uitvoeringsprijs.

Een renteverhoging kan kleiner zijn dan verwacht

De relevante vergelijking is niet alleen hoger tegenover lager. In het fictieve bronvoorbeeld staat de rente van bank A op 4,00% en die van B op 3,00%. De vastgelegde verwachting is dat A met 0,50 procentpunt stijgt naar 4,50%, terwijl B gelijk blijft. Het verwachte renteverschil is dan 1,50 procentpunt. A verhoogt in werkelijkheid tot 4,25%: het verschil wordt 1,25 procentpunt, dus 25 basispunten minder dan verwacht.

De rente ging omhoog én de verhoging bleef achter bij de aanname. Deze rekenkundige verrassing voorspelt nog geen valutakoers. Andere verwachtingen, de toelichting en de tweede munt spelen mee. Wie de verwachting pas na de beweging invult, kan achteraf een overtuigend verhaal maken zonder de oorspronkelijke informatiepositie te reconstrueren. Markeer een ontbrekende verwachting daarom als onbekend. Het Fed-besluit lezen: doelband, EFFR en verwachting gescheiden werkt de vraag rond een specifiek Amerikaans beleidsbesluit verder uit.

Houd buitenlandse activa en binnenlandse deposito’s apart

Een valuta-aankoop en de hoeveelheid binnenlandse liquiditeit zijn geen identieke meting. De SNB legt uit dat aankopen van vreemde valuta tegen CHF buitenlandse activa toevoegen en de zichtdeposito’s van banken verhogen. Bij een liquiditeitsabsorberende repo worden deposito’s tijdelijk gedebiteerd. Daaruit volgt niet dat dezelfde buitenlandse activa worden verkocht. Repo’s hebben een looptijd; een aansluiting moet ook de latere afwikkeling kunnen verwerken.

Het tweede bronmodel gebruikt verzonnen binnenlandse eenheden, zonder rente, waarderingsverschillen of andere operaties. Een valuta-aankoop voegt 100 toe aan buitenlandse activa en 100 aan bankdeposito’s. Een daaropvolgende absorberende repo verlaagt deposito’s met 80 en verandert in dit vereenvoudigde model de aangekochte buitenlandse activa niet.

Schuif op een klein scherm door de tabel om alle kolommen te lezen.

De nettoverandering van de deposito’s is 100 − 80 = 20. Bij absorptie van 100 zou zij nul zijn, terwijl de aangekochte activa blijven staan. Dit zijn geen echte SNB-transacties en het model voorspelt geen wisselkoers. Vraag altijd welke balanspost een getal beschrijft. Interbancaire valutamarkt: van klantorder naar uitvoerbare prijs behandelt de afzonderlijke rol van commerciële banken en hun onderlinge handel.

Drie controles voor je volgende beleidsbericht

1. Lees één oorspronkelijk bericht. Noteer doel, instrument, datum en bevoegdheid. Voeg de vooraf vastgelegde verwachting met bron toe. Lees ook wat relevant is voor de andere munt; vul ontbrekende informatie niet uit de koersgrafiek in.
2. Bereken de verrassing opnieuw. Verwachtte je A op 4,50% en B op 3,00%, maar blijft A op 4,00%, dan is het verschil 1,00 in plaats van 1,50 procentpunt: −50 basispunten tegenover de aanname. Dat toetst één invoer, geen winstgevende strategie.
3. Splits transacties en herwaardering. Noteer hoeveelheid, rapportagevaluta, periode en overige balansmutaties. Een groot eindtotaal vertelt niet wat is gekocht. Gebruik Fed, ECB en BoJ vergelijken: welke rente, welke looptijd, vanaf wanneer? om mandaten en instrumenten naast elkaar te leggen, en Fundamentele analyse: verwachtingen, eenheden en revisies voor de bredere analysemethode.