Forex beyanına hazırlık: kayıt, kur ve düzeltme kontrolü

Forex kayıtlarından beyan hazırlamaya geçerken önce hangi ülkenin, yılın ve ürünün kuralının uygulanacağını belirleyin. Brokerın yıllık net rakamı tek başına vergi matrahı değildir. Aşağıdaki PLN hesapları Polonya’da özel nitelikteki uygun Madde 30b(1) işlemleri içindir; Türkiye’ye aktarılmaz. Türkiye’deki okuyucu için ayrıca stopaj/beyan ayrımı ve TRY kayıt kontrolü bulunur. Türkçe okumak vergi mukimliğini belirlemez.

Adım 1: yıllık belgeyi ve kapsamını alın

Gerçek sözleşme şirketinden yılın bütün hesaplarını kapsayan dökümü isteyin. Polonya’daki PIT-8C, belirli gelirleri bildiren bir bilgi belgesidir; herhangi bir “tax statement” dosyası bu belge olmaz. Şirketin PIT-8C düzenleyip düzenlemediğini ve hangi işlemleri içerdiğini doğrulayın. Belge yokluğu yükümlülükten muafiyet sağlamaz; belge varlığı da tüm kayıtların tamamlandığını kanıtlamaz.

Türkiye’de önce işlemin Geçici 67 kapsamı, aracı kurum ve tevkifat düzeni belirlenir. GİB’in Şubat 2026 tarihli rehberi kaldıraçlı sözleşmeleri kapsamda açıklar; bu, her yabancı hesap için tek bir sonuç oluşturmaz. Nihai tevkifat kapsamındaki belirli gelirler ile zorunlu yıllık beyan ve şartlı ihtiyari beyan farklı yollardır. Eski 2013 Forex özelgesini sonraki kanun değişikliklerinden bağımsız güncel genel kural saymayın. Burada evrensel Türkiye oranı veya herkese yıllık beyan talimatı verilmez.

Aynı işlem numarası her hesapta tekil olmayabilir

Polonya mukimi için 2025’e ait küçük kurgu kesitte bütün tutarlar zaten doğru sınıflanmış gelirlerdir. Maliyet veya başka kayıt yoktur. A hesabı TX7 = 500 PLN, B hesabı TX7 = 300 PLN; ikinci dışa aktarım A / TX7’nin aynı 500 PLN kopyasıdır. İşlem ID’leri yalnız kendi hesabında tekildir.

Bütün satırlar toplanırsa 1.300 PLN bulunur ve A’nın 500’ü iki kez sayılır. Yalnız TX7’ye göre kopya silmek B’nin ayrı 300’ünü kaybettirebilir. Bu modelde doğru toplam 800 PLN’dir. Üstü çizilen satır ayrı zarar değil, aynı işlemin kopyasıdır. (Hesap, ID) bizim kontrol anahtarımızdır; Polonya Maliye Bakanlığı’nın zorunlu dosya biçimi değildir. Gerçekte ID tanımını ve kapsamı doğrulayın: aynı tarih veya tutar tek başına kopya kanıtı olmaz.

Adım 2: tam dönemi ve düzeltmeleri dışa aktarın

Raporlama yılına ait hesap özeti, uzlaşma geçmişi ve düzeltmeleri alın. İşlem kimliği, ürün, para birimi, ayrı komisyon/finansman, ilgili tarihler ve hesap kapsamını kaydedin. Açılış/kapanış tarihi ile lot miktarı bütün vergisel olayları tek başına belirlemez. Yıllık toplamı, onu oluşturan detay satırlarıyla tekrar toplamayın.

Dosyanın açılması doğruluk testi değildir. Yıl başı/sonu kesitlerini, şirket ve alt hesap kapsamını, saat dilimini ve düzeltme sürümünü kontrol edin. Eksik ücret veya uzlaşma bilgisi varsa sağlayıcıdan isteyin. Farklı dosyaları birleştirmeden önce gerçek işlem olayını tanımlayın; dosya adının değişmesi yeni gelir yaratmaz.

Adım 3: TRY dönüşüm kuralını üründen belirleyin

Türkiye’de her ürüne otomatik “kapanış günü TCMB kuru × net sonuç” formülü uygulamayın. GİB rehberi dövize endeksli araçlarla yabancı para cinsinden ihraç edilen araçların tevkifat matrahı kurallarını ayırır; ikinci başlık işlem anındaki kuru, böyle bir kur yoksa Merkez Bankası döviz alış kurunu açıklar. Bir başlığın kuralı bütün Forex/CFD işlemleri için evrensel kapanış kuralı değildir. İlgili işlem ve vergi rejiminin tanınma/değerleme yöntemini belirleyin.

Çalışma tablosunda ham tutar, para birimi, olay tarihi, kullanılan kurun türü/kaynağı ve gerekçesi ayrı kalsın. TCMB gösterge kuru uygulanabilir işlem teklifi anlamına gelmez. Brokerın spreadli kuru, banka transfer kuru ve hukuken gereken değerleme kuru farklı olabilir. Muhasebe yöntemini kesinleştirmeden aylık ortalamayı veya tek yıllık net kuru otomatik seçmeyin.

Polonya örneği: gelir ve maliyet ayrı çevrilir

Polonya PIT Madde 11a, her geliri ve her maliyeti kendi doğru tanınma tarihinden önceki son iş gününün NBP ortalama kuruyla ayrı çevirmeyi gerektirir. Bu tarih platformdaki pozisyon kapanışına otomatik eşit değildir; ayrı uzlaşmış finansman ve diğer hareketleri de değerlendirin. NBP A ve B tabloları ortalama, C tablosu alış/satış kurlarını içerir. Tatil günleri ile ilgili para biriminin yayın takvimini kontrol edin.

Kurgu doğru sınıflanmış özel CFD hesabında 100 USD gelir için 4,00 PLN/USD → 400 PLN; ayrı 40 USD maliyet için 4,10 → 164 PLN; önceden dahil edilmemiş uygun 2 USD komisyon için 4,05 → 8,10 PLN olsun. Toplam maliyet 172,10, indirim öncesi gelir farkı 227,90 PLN’dir. Net 58 USD’yi keyfî tek kurla çevirmek bu kaydı üretmez. Bunlar arşivden alınmış piyasa gözlemleri değil, açıklayıcı varsayımlardır.

İkinci kurgu durumda 1.000 USD gelir 4,20’den, ayrı uygun 1.000 USD maliyet 4,00’dan tanınırsa USD neti sıfırken PLN farkı +200’dür. Kurlar yer değiştirirse −200 PLN zarar çıkar. Ücret yok ve olaylar doğru tanınmış kabul edilir. Bu değerleme farkı brokerdan gelen ek ödeme değildir.

Adım 4: gelir, maliyet ve net sonucu ayırın

Para yatırma, çekme veya teminat blokesi tek başına CFD uzlaşması değildir. CFD nominal tutarı da menkul kıymet satın alma bedeli gibi otomatik maliyet yazılmaz. Pozisyon büyüklüğü ile gerçekleşmiş vergisel akım farklıdır. Açık pozisyonda bile ayrı tahsil edilmiş finansman bulunabileceğinden yalnız kapanmış işlemler filtresiyle yetinmeyin.

Polonya örneğinde uygun gelir ve belgeli giderler, Madde 22/23 koşullarıyla ayrı incelenir. Fiyatta veya raporda zaten dahil edilmiş makas/komisyon ikinci kez düşülmez. Bilgisayar, abonelik veya kurs otomatik uygun gider değildir; bağlantısını incelemeden bütününü kategorik reddetmek de doğru yaklaşım değildir. Uygun gider rehberi ve Polonya PCC ayrımı bu sınıfları ayrıca ele alır. Türkiye’de aynı gider sonucunu varsaymayın.

Adım 5: doğru ülkenin beyan yolunu seçin

Polonya PIT-38 belirli sermaye gelirlerini kapsar. C bölümü ilgili gelir/maliyetleri PIT-8C ve diğer belgelerden birleştirir; menkul kıymetlerden ayrı evrensel bir CFD alt bölümü değildir. Güncel formu ve gelir sınıfını kontrol edin. Sanal para sonuçları ayrı raporlanır; uygun türev zararıyla kendiliğinden mahsup edilmez.

Türkiye’de stopaj kaydı ile zorunlu yıllık beyan ve Geçici 67/11 ihtiyari beyanını karıştırmayın. GİB rehberi, belirtilen tevkifatlı kazançlarda yıllık/münferit beyan yapılmaması ile şartları sağlanan ihtiyari yıllık beyanı ayrı açıklar. Ticari faaliyet kapsamındaki gelir için de ayrı açıklama vardır. Hesabın yurt dışında olması bu yollardan birini otomatik seçmez. Gerçek ürün, kişi/kurum statüsü, yıl ve aracı rejimiyle kapsamı belirleyin; oran değişikliklerini yayın tarihinden sonra ayrıca kontrol edin.

Adım 6: yabancı gelir ve hesap bildirimini ayırın

Polonya PIT/ZG, ilgili yabancı kaynaklı gelir ve form/anlaşma koşulları gerektiriyorsa kullanılır. Brokerın adresi tek başına gelir kaynağını veya zorunlu eki belirlemez. Bu Polonya formu dünya çapında yabancı hesap bildirim formu değildir. Türkiye’de de önce gerçek yükümlülüğün türü ve hukuki dayanağı belirlenir; genel bir “10.000 EUR’yu geçen her yabancı hesap yıllık ayrı bildirilir” eşiği burada kurulmaz.

Vergi mukimliği, hesapta tutulan varlık, hesap geliri ve otomatik bilgi değişimi ayrı sorulardır. Broker raporunu veya CRS kapsamını kendi beyannameniz yerine geçirmeyin. Belgeleri, hesap ülkesini ve gelir kaynağını danışmana açıkça gösterin; vergi sınıflaması hizmetin mevzuata uygunluğunu kanıtlamaz. Türkiye’de ilgili kaldıraçlı hizmet için SPK yetkisi ayrıca incelenir.

Polonya örneği: önceki zararların kalanını kontrol edin

Uygun Madde 30b(1) zararında sonraki beş vergi yılı, daha önce kullanılmış tutar ve mevcut uygun gelir incelenir. Madde 9(3), yıllık asıl zararın %50 sınırı yöntemini veya şartlarıyla bir defada 5 milyon PLN’ye kadar yöntemi düzenler; kalan tutar süre ve sınırlara tabidir. Özel CFD zararını ücret, ayrı vergilenen temettü/faiz veya sanal para geliriyle karıştırmayın. Zararın kullanılması ayrıntıları açıklar. Bu beş yıl Türkiye için otomatik hak değildir.

Adım 7: gönderim, ödeme ve teyidi ayrı tamamlayın

Polonya’da genel beyan ve ödeme sonu izleyen yılın 30 Nisan’ıdır; ilgili iş günü kuralı ayrıca uygulanır. 2025 beyannamesi için 30 Nisan 2026 geçerliydi. Twój e-PIT önerisini bütün hesaplarla uzlaştırın. Eksik gelir/maliyet varsa otomatik kabul yeterli değildir. Bu 2025 beyanı/2026 gönderimi kapsamında, PIT Madde 45cf otomatik kabul sonrası vergi bildirimi ve ödeme için özel prosedürü düzenler. İlgili hüküm 1 Ocak 2027’den itibaren kaldırılacağından sonraki yıllarda aynı akışı varsaymayın. UPO, hesap tablosu, rapor ve kur kayıtlarını uygulanabilir saklama süresince tutun.

Süre geçmişse önce bir beyanın zaten oluşup oluşmadığını bulun: ilk geç beyan ile mevcut beyanın düzeltmesi farklıdır. Vergi borcu, faiz ve uygun telafi yolunu ayrıca değerlendirin. Uygun birleşik gelir 1 milyon PLN’yi aşarsa Polonya DSF-1 dayanışma yükümlülüğünü de inceleyin; PIT-38 onu tek başına tamamlamaz. Türkiye’ye Polonya’nın 30 Nisan gününü taşımayın; gereken yerel sistem, beyan türü ve yıl takvimini seçin. Geç beyanın her durumda cezayı kaldırdığı veya belirli indirim sağladığı sonucu çıkarılmaz.

İş yükünü satır ve sürümlere göre planlayın

PIT-8C varsa kapsam ve ek belgeler; döviz varsa olay/kur eşleşmeleri; çok işlem varsa ücret/düzeltme/kopyalar; çok hesap varsa ayrı kayıtların tutarlı birleşimi kontrol edilir. Muhasebe ofisine belge kapsamını anlatıp teklif isteyin. Sabit “30 dakika” veya her yıl belirli hız kazanımı vaat edilmez. Yeniden kullanılan tablo, yılın doğru formu ve değişmiş kuralları kontrol etme gereğini kaldırmaz.

Yeni TRY testi: kopya değil, yerine geçen düzeltme

Vergi sınıfı belirlemeyen ayrı kurgu kayıt kontrolünde A / TX7’nin ilk sürümü +900 TRY, ikinci sürümü +600 TRY; B / TX7 ise bağımsız +400 TRY olsun. Belge ikinci A tutarının ilkini tamamen değiştirdiğini açıkça söylüyor; ek bir +600 olay veya −300 iade satırı değil. Doğru güncel ekonomik toplam 600 + 400 = 1.000 TRY’dir.

Bütün sürümleri toplamak 1.900, yalnız en büyük A tutarını seçmek 1.300 verir. İkinci dosyayı yalnız “aynı ID” diye atmak da düzeltmeyi kaçırır. Sürümün niteliği bilinmiyorsa otomatik tekilleştirmeyi durdurun. Ham dosyaları silmeden aktif kaydı ve yerine geçtiği eski kaydı ilişkilendirin; değişiklik −300’dür, ama onu yeniden ayrı işlem gibi eklemeyin. Bu TRY modelinin sonucu otomatik Türk vergi matrahı değildir.

Bugün başlanacak işler

1. İlgili tam yılın 1 Ocak–31 Aralık raporunu, bütün hesapları ve düzeltmeleri saklayın. Hesap kapatılmadan arşive erişimi kontrol edin.
2. Ürün, mukimlik, yıl ve kurum rejimini yazın. Türkiye’de hizmet yetkisi ile vergi sınıflamasını ayrı inceleyin; Polonya formunu yerel form gibi kullanmayın.
3. Ham para birimi tutarları ile tanınmış gelir/maliyet sütunlarını ayırın. Polonya için her olayın önceki iş günü NBP tarih/numarasını doğrulayın; Türkiye’de ürüne uygun yöntemi önce belirleyin.
4. Tekil kayıt anahtarını ve düzeltmenin kopya mı, fark mı, yerine geçen sürüm mü olduğunu belgeleyin. Belirsiz satırı sessizce silmeyin.
5. Önceki uygun zararlar, gönderim teyidi, ödeme ve ek yükümlülükleri yılın kurallarıyla tamamlayın. Danışmana yalnız net rakam değil, kaynak dosyaları ve hesap yöntemini verin.