Forex ve vergi mukimliği: taşınma ne zaman işe yarar?

Başka ülkede adres göstermekle vergi mukimliği değişmez. Önce her ilgili ülkenin iç hukukunu, sonra gerçekten uygulanabilen çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasını inceleyin. Sonra kendi aracınızın gelirini ve taşınmanın ek maliyetini hesaplayın. Düşük ilan edilen oran, ne sizin o rejime girdiğinizi ne de taşınmanın ekonomik yararını kanıtlar.

Burada Polonya’dan ayrılan kurgu kişi üzerinden korunmuş PLN/EUR örnekleri, ayrıca Türkiye ve başka ülkelerin açıkça ayrılmış kuralları vardır. Türkçe okumak Türkiye’de mukim olmak demek değildir. Oturum izni, vergi mukimliği, broker hesabına kabul ve yatırım hizmeti izni ayrı konulardır. Gerçek ülke, dönem, araç, kişi/şirket ve gelir sınıfı belirlenmeden evrensel vergi oranı kullanmayın.

Önce hangi ülkenin hangi mukimlik testini uygulamalı?

Vergi mukimliği ülkelerin iç hukukuyla doğar; birden fazla ülke aynı kişiyi mukim sayabilir. OECD’nin CRS kaynağı, vatandaşlık veya ikamet hakkının tek başına yeni mukimlik yaratmadığını ve eskisini sona erdirmediğini açıklar. Hesaba yazılan adresi değiştirmek de bu gerçekleri değiştirmez. Belgedeki ülkeyi hedef sonuç olarak seçmek yerine bütün olası ülkeler için olguları kaydedin.

Polonya PIT Kanunu Madde 3, kişisel veya ekonomik menfaat merkezi ya da vergi yılında 183 günden fazla bulunma koşulunu kullanır; ikisinin birlikte olması gerekmez. Kurgu ayrı ziyaretler 70 + 69 + 44 = 183 gündür: yalnız gün testindeki “fazla” şartı henüz yok. Gerçek ilave bir gün 184 eder. Menfaat merkezi her iki durumda bağımsız sonuç verebilir. MF açıklamasında fiziksel bulunulan kısmi günler, geliş ve gidiş günleri ve ayrı takvim yılları dikkate alınır; aynı günü iki kez saymayın.

Birleşik Krallık’ın Statutory Residence Test’i farklıdır: otomatik testler, denizaşırı testler ve bağlar incelenir; vergi yılı 6 Nisan–5 Nisan’dır. Polonya sayımını veya takvim yılını buraya kopyalamayın. İki iç hukuk testi mukimlik doğurursa uygulanabilir anlaşmanın gerçek kişi hükümlerine sırayla bakın. Polonya–Birleşik Krallık anlaşması sürekli ev, hayati menfaat merkezi, mutat oturma, vatandaşlık ve gerektiğinde yetkili makamların anlaşması sıralamasını kullanır. Daha erken aşama çözerse sonraki aşamaya atlanmaz.

Çifte mukimlikte pasaporttan önce çözülen test

2026 için tamamen varsayımsal kişinin her iki ülkede iç hukuk mukimliği doğru belirlenmiş olsun. Her ikisinde sürekli kullanılabilir ev var; hayati menfaat merkezi belirlenemiyor. Mutat oturma yeri yalnız Polonya; tek vatandaşlığı Britanya. Bu özel anlaşmanın Madde 4(2) sıralamasında sonuç Polonya’da çözülür. Britanya pasaportu önceki sonucun üzerine yazılmaz.

MLI’nin bu anlaşmadaki gerçek kişi olmayanlara ilişkin Madde 4(3) değişikliği, gerçek kişinin Madde 4(2) sıralamasını şirket usulüne dönüştürmez. Anlaşma mukimliği belirli işlemin bütün vergisini veya iç hukuk bildirimlerinin yokluğunu tek başına belirlemez. Bu şema Türkiye–Birleşik Krallık veya Türkiye–Polonya anlaşmasının yerine kullanılamaz.

Türkiye’de Forex ve mukimlik: Polonya testini taşımayın

GVK Madde 4’te Türkiye’de ikametgâhı bulunanlar veya bir takvim yılında devamlı altı aydan fazla oturanlar bakımından yerleşme düzenlenir; geçici ayrılmalar süreyi kesmez. Madde 5’te belirli geçici amaçlarla gelen ve elde olmayan sebeplerle kalan yabancılar için istisnalar vardır. “Her ülkede 183 gün” gibi tek kural yoktur. Somut olguyu, varsa özel hükümleri ve uygulanabilir anlaşmayı birlikte inceleyin.

Yerleşme tespitiyle Forex kazancının hangi usulde vergilendirildiği de ayrı sorudur. Gerçek sözleşme, aracı kurum, dönem ve tevkifat kapsamını belirleyin. 7256 sayılı Kanun’un 19. maddesi kaldıraçlı sözleşmeleri Geçici 67 tanımına eklemiştir; eski 2013 özelgesini bugünün genel Forex muafiyeti gibi kullanmayın. Buradaki Polonya %19/PIT-38 örnekleri Türk oranı veya her Türkçe okuyucunun yıllık beyan yükümlülüğü değildir. Yurt dışı adresi, bütün yabancı gelire koşulsuz istisna belgesi sayılmaz.

Türkiye’ye yeni yerleşen bazı gerçek kişiler için GVK mükerrer 20/D ayrıca önemlidir. 7582 sayılı Kanun, 1 Ocak 2026’dan itibaren yerleşmiş sayılanlara uygulanmak üzere, önceki üç takvim yılındaki ikametgâh ve mükellefiyet şartlarıyla Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratlar için yirmi yıllık istisna düzenler. Önceki bazı gayrimenkul/menkul sermaye ve değer artışı mükellefiyetleri bakımından ayrıca istisna vardır. Kapsam giderleri diğer vergiye tabi gelirden indirilemez; ilgili yabancı vergi Türkiye’de hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilemez. Bu, dışarı taşınan herkesin veya yabancı broker kullananın hakkı değildir. Yerleşme tarihi, gelirin gerçek kaynağı ve uygulama usulü ayrıca doğrulanmalıdır.

Polonya örneğinde bireysel vergi ve zarar hangi kapsamda?

Doğru sınıflandırılmış özel Madde 30b geliri için temel %19 ve PIT-38 söz konusudur; doğru PLN tutarları ve hasılat/gider tarihleri gerekir. Bu, olası diğer yükleri yok etmez. Madde 30h’de belirli gelirlerin indirimlerden sonraki toplamı 1 milyon PLN’yi aşarsa dayanışma payının ayrı matrahı oluşabilir. Her kişinin yalnız Forex kârı veya hesap bakiyesi bu toplamın yerine konmaz.

Kurgu kullanılmamış, uygun aynı kaynak zararı 2024’te 30.000 PLN; 2025’te ilgili gelir 100.000 PLN olsun. Tek seferlik indirimin koşulları sağlanırsa kalan matrah 70.000, temel vergi azalması 5.700 PLN olur. Kanundaki beş izleyen yıl, yıllık %50 yolu veya 5 milyon PLN’ye kadar tek seferlik yol ve kalan kısmın şartları kontrol edilir. Uygun türev/hisse sınıfındaki zarar maaş, işletme veya kirayla sınırsız karışmaz; sanal para ayrı kapsamdır. Fransa’daki belirli yatırım gelirlerinin 2026 PFU toplamı ise %31,4 = %12,8 + %18,6 olarak açıklanmıştır; her Forex yatırımcısına uygulanacak karşılaştırma oranı değildir.

Şirket kurmak neden tek başına düşük oran sağlamaz?

Türkiye’deki işletme/şirket ile Polonya şirketini aynı vergi seçeneği saymayın. Hukuki kişi, gelir sınıfı, gerçek yönetim, kâr dağıtımı ve kişisel yükler incelenir. Polonya’nın belirli sermaye dışı gelirler için %9 CIT seçeneğinde 2 milyon EUR küçük mükellef sınırı tek koşul değildir. Türev geliri sermaye sınıfına girebilir; gerçek korunma istisnası ayrıca incelenir. Şirketin ticaret siciline “trading” yazması sonucu değiştirmez.

Yalnız belirtilen Polonya oranlarıyla koşullu modelde şirket %9 ödedikten sonra kalan kârın tümüne ayrıca %19 temettü uygulanırsa birleşik yük 1 − 0,91 × 0,81 = %26,29’dur. %19 CIT ve kalan üzerinden %19 temettü modeli %34,39 verir. Bu iki hesap Türkiye şirket oranı, yabancı vergi mahsubu veya herkesin temettü vergisi değildir. Şirkette bırakılan para, kişinin harcayacağı net tutarla aynı şey değildir.

Kıbrıs Cumhuriyeti: non-dom neden bütün Forex kârını sıfırlamaz?

Bu bölüm Kıbrıs Cumhuriyeti içindir. Vergi Dairesinin güncel açıklamasında 183 günü aşma yolu ve koşulları birlikte yerine getiren 60 gün yolu ayrılır. İkincisinde en az 60 gün, başka tek ülkede 183 günü aşmama, ilgili iş/çalışma/görev bağı ve sürekli konut gibi şartlar vardır; yıl içindeki faaliyetin sonlanması da önemlidir. Eski 2017 formundaki koşulları güncel yılın tamamı sanmayın. İç hukuk sonucu varsa başka ülkeyle anlaşma çatışması yine ayrı değerlendirilir.

Non-dom, domicile ve mukimlik geçmişine bağlı SDC kapsamıdır; Polonyalı veya Türk pasaportu otomatik hak sağlamaz. Vergi Dairesi son 20 yılın en az 17’sinde mukim olmanın domicile sonucunu da açıklar. Temettü/faiz SDC istisnası, aktif döviz ve ilgili türev alım satımının bütünüyle vergisizliği değildir. Bakanlığın döviz farkı istisnası da ilgili türev ve döviz ticaretinden doğan kazancı açıkça ayırır. Menkul kıymet satışı istisnasını her CFD’ye uygulamayın.

Şirketler için standart CIT 1 Ocak 2026’da %12,5’ten %15’e yükseldi; eski oranı gelecekteki bütçeye sabitlemeyin. Gelirin sınıfı, istisna ve hissedar yükleri ayrıca gerekir. Kaynak bütçenin iki odalı kira için aylık 1.500–3.000 EUR, kira dahil yıllık tek kişi yaşamı 30.000–50.000 EUR, ilk kurulum 10.000–20.000 EUR, yıllık hukuk/muhasebe 2.000–5.000 EUR ve aylık özel sağlık 100–200 EUR aralıkları yalnız varsayımsal girdilerdir; güncel piyasa teklifi değildir. Aynı sağlık veya kirayı yaşam toplamına zaten dahil ettiyseniz yeniden eklemeyin. Yılda 100.000 EUR kârı üç yıl varsaymak da evrensel taşınma eşiği değildir.

Malta, Portekiz ve Andorra manşetlerinde neyi ayırmalı?

Malta’da standart şirket oranı %35’tir; dağıtılan kâra bağlı hissedar iadesi sistemi vardır. MTCA’nın raporu 6/7 iade başvurularının varlığını doğrular; bu, sizin gelir ve hesabınız için otomatik hak belgesi değildir. “%5 efektif” denilen sonucu koşulsuz kişisel Forex oranı veya herkese uygun 250.000 EUR kâr sınırı saymayın. Önce şirket vergisi, dağıtım, iade koşulları ve kişinin diğer ülke yükleri incelenir.

Portekiz NHR yeni girişleri 1 Ocak 2024’ten itibaren kaldırılmıştır; mevcut haklar ve geçiş koşulları ayrı kalır. Araştırma/yenilik teşviki herkese yeni on yıllık vergi tatili sunmaz. Andorra’nın %10 genel IRPF manşeti de indirimler, gelir sınıfı, mukimlik ve kişisel durumdan bağımsız her Forex kazancının nihai oranı değildir. Ülkeleri yalnız tek yüzdeyle sıralamak gelir türünün farklı vergilendiğini gizleyebilir.

BAE: kişisel yatırım, işletme ve anlaşma belgesi aynı şey değil

BAE’de gerçek kişinin kişisel yatırım geliri ile işletmesi ayrılır. FTA açıklaması işletme ve 1 milyon AED üzeri yıllık ciro bağlamını; ücret, kişisel yatırım ve gayrimenkul yatırım gelirinin bu işletme testinden ayrıldığını belirtir. Kendi faaliyetinizin tanımını araştırmadan “BAE’de sıfır” demeyin. Standart kurumlar vergisinde ilk 375.000 AED vergilendirilebilir gelir %0, üstü %9 modelidir; ciro eşiğiyle bu gelir dilimi aynı ölçü değildir. Özel rejim ve istisnalar ayrıca incelenir.

İkamet vizesi, iç hukuk mukimliği ve belirli anlaşmanın mukimliği farklıdır. FTA iç amaçlı TRC ile anlaşma amaçlı belgeyi ayrı ele alır. “90 gün kaldım” tek başına Polonya anlaşmasına göre mukimliği veya tüm yabancı kazançların istisnasını kanıtlamaz. Belgenin ülkesi, dönemi ve amacı gerçek anlaşmayla eşlenir. %9’u Polonya %19’un “yarısı” diye farklı matrahlara uygulamayın; şehirdeki yaşam maliyeti de herkese aynı değildir.

Kurgu taşınma bütçesinde ekonomik gider ile nakdi ayırın

Korunan kaynak örneğinde Polonya özel Madde 30b geliri 500.000 PLN ve yalnız temel vergi 95.000 PLN; seçilmiş yaklaşık çevrimle 22.000 EUR kabul edilir. Bu güncel kur teklifi değildir. Yıllık kâr 115.000 EUR, yabancı ülkede yaşam 40.000 EUR ve ilk kurulum 15.000 EUR varsayılsın. Yabancı verginin sıfır varsayılması yalnız hesap denemesidir; Kıbrıs hukukunun sonucu değildir.

Bu eksik tablo kesin zarar veya başa baş kararı vermez: taşınmasanız da katlanacağınız yaşam maliyetini düşmek gerekir. %19 × 200.000 EUR = 38.000 EUR, örnek 40.000 yaşamdan bile küçüktür; ama bunları doğrudan karşılaştırmak da ek maliyet analizinin yerine geçmez. Kira depozitosu nakit bağlar; iade edilebilir varlığı kesin nihai gider sayıp sonra iadesini tekrar kâr yazmayın.

Yeni TRY karşı örnek: iki yılda artı değer, hâlâ bağlı nakit

Tamamen ayrı modelde doğrulanmış olacağını varsaydığımız yıllık vergi farkı 120.000 TRY olsun; gerçek Türk oranından türetilmez. Eski yaşam 360.000, yeni yaşam 420.000 TRY: ek yaşam 60.000. Ayrı yıllık idari gider 30.000, geri dönmeyen tek seferlik taşınma 45.000 ve ayrı iade edilebilir depozito 90.000 TRY olsun. Hiçbir kalem diğer toplamın içinde değildir. Kur değişimi ve faiz sıfır kabul edilir; gerçek hesapta ayrıca eklenir.

Yıllık ekonomik avantaj 120.000 − 60.000 − 30.000 = 30.000 TRY. İlk yıl tek seferlik gider sonrası −15.000, depozito da ödendiğinde nakit farkı −105.000 TRY’dir. İkinci yıl aynı varsayımlarla +30.000: iki yıllık ekonomik toplam +15.000, depozito henüz dönmediyse nakit toplamı −75.000 TRY. Depozitonun tamamı sonradan gerçekten geri gelirse nakit +15.000’e ulaşır; geri gelen 90.000 yeni kâr değildir.

Sonuç iki ayrı kararı açığa çıkarır: model ekonomik olarak artıya geçebilirken likiditeye hâlâ ihtiyaç duyabilirsiniz. Gelecek vergi farkı 120.000 olarak gerçekleşmezse bütün sonuç değişir. Depozitonun iadesi, sözleşme ve tahsilata bağlıdır; burada garanti edilmez. Doğrulanmamış vergi tasarrufunu güvenilir nakit kaynağı saymayın.

İdareyle sorunları önlemek için hangi gerçekler belgelenir?

Gerçek kalış dönemlerini, evin kullanılabilirliğini, aile ve ekonomik bağları, faaliyet ve kayıt tarihlerini muhafaza edin. Tek makbuz veya herkese aynı beş belge yeterli değildir. Brokerin CRS öz beyanı gerçek mukimlik bilgilerini ister; bilgi değişimi Polonya vatandaşlığına göre her hesabın Polonya’ya gittiği anlamına gelmez. Aktif değişim ilişkisi ve inceleme usulleri ayrıdır; CRS vergi matrahını kendisi hesaplamaz.

Polonya’dan gerçek ayrılışta exit tax da ayrıca incelenir. Madde 30da/30db; vergileme hakkının kaybı, kişisel varlık katalogu, önceki mukimlik, toplam piyasa değeri ve istisnaları düzenler. Katalog türevleri de içerir; “yalnız şirket hissesi” değildir. Kişisel varlıklarda önceki on yılın toplam en az beş yılı ve 4 milyon PLN toplam piyasa değeri sınırı gibi şartlar vardır; eşlerin ortak malvarlığı sınırı da birlikte değerlendirilir. Tek hesabın kârına bakmak yetmez.

Vergi değeri ile gerçek ayrılıştan önceki günün piyasa değeri ayrılır; bugünün planlama fiyatı gelecekteki nihai değer değildir. Beyan, ödeme ve varsa süre uzatması/taksit işlemlerini fiilî olay tarihinde ayrıca doğrulayın. Mukimlik değerlendirmesi hatalıysa vergi, faiz, düzeltme ve olası yaptırımlar ayrı inceleme ister; burada her olaya otomatik suç veya otomatik cezasızlık sonucu çıkarılmaz.

Taşınmak ne zaman maliyetten çok yük getirir?

Gelir oynaklığı, kayıp yıl, aile düzeni ve taşınmanın geri dönme maliyeti hesaba katılmalıdır. Üç yıllık geçmiş ortalama gelecek kâr garantisi değildir. %19 Polonya kapsamındaki yeterli matrahla gerçekten indirilebilir ilave 5.000 PLN gider, basit modelde 950 PLN vergi azaltır; fatura tek başına indirilebilirlik sağlamaz. Daha az vergi uğruna 5.000 harcamak 5.000 kazanç değildir.

Şirket kurmak da yıllık 300.000–800.000 PLN kârın otomatik %9’a dönüştüğü bir düğme değildir. Kişi ve şirket kaynaklarını karıştırmadan Polonya şirket/CIT rehberini inceleyin. Geçerli yerel hizmet yetkisini de vergi mukimliği sonucundan bağımsız araştırın; yabancı lisans Türkiye’deki kaldıraçlı işlem yetkisinin yerine geçmez. Vergi planı uygun olmayan hesabı uygun hâle getirmez.

Kararı üç ayrı sonuçla değerlendirin

Birinci sonuç hukuki kapsamdır: hangi dönem için hangi ülke ve hangi anlaşma? İkincisi ekonomik farktır: gerçek vergiler sonrası yalnız ek giderlerle ne kalır? Üçüncüsü likiditedir: depozito ve ödeme gününde gereken para var mı? TRY modelinde +15.000 iki yıllık ekonomik toplam ile −75.000 bağlı nakit aynı anda mümkündür. Tek “vergi avantajı” sütunu bunları gösteremez.

Şimdi hangi adımları atmalı?

1. Her ilgili ülke için takvim, konut ve kişisel/ekonomik bağları somut dönemlerle kaydedin. Yerel yıl ve gün sayma yöntemini doğrulayın.
2. İki iç hukuk mukimliği varsa gerçek anlaşma ve yürürlükteki değişikliklerini okuyun. Gerçek kişi testlerini sırayla uygulayın; tek pasaport veya broker adresine atlamayın.
3. Her gerçek sözleşme için gelir sınıfı, mahsup, dönüşüm, tevkifat ve beyan usulünü ayrı belirleyin. Şirket ve kişinin yüklerini tek yüzdeye sıkıştırmayın.
4. En düşük kâr, sıfır ve zarar yılıyla ek maliyet/nakit tablosu kurun. Depozito, kesin gider ve geri alınabilecek varlığı ayrı sütunlarda tutun.
5. Gerçek taşınma tarihi öncesinde exit yüklerini ve belge ihtiyacını yetkin sınır ötesi danışmanla değerlendirin. Sabit kâr veya danışmanlık ücreti eşiği önerilmez.

Ardından taşınma ve trading vergisi, Polonya işlem beyanı ve Polonya’da gider uygunluğu kendi ülke ve dönem kapsamlarıyla okunabilir. Adres değiştirmeden önce kanıt ve ek maliyet tablosunu tamamlamak, sonradan belgeyle yanlış varsayımı savunmaya çalışmaktan daha kullanışlıdır.